พจนานุกรม TPM
คำศัพท์ TPM ฉบับสมบูรณ์ 304 คำ
รวมศัพท์เฉพาะทางด้าน TPM และการบำรุงรักษาโรงงาน เรียบเรียงเป็นภาษาไทยที่ใช้จริงหน้างาน พร้อมคำอังกฤษและญี่ปุ่นต้นฉบับ ค้นด้วยช่องด้านล่างหรือกรองตามเสาหลักได้เลย
#
3 M conditions (machine, material and method)3M
เงื่อนไข 3M (เครื่องจักร วัตถุดิบ วิธีการ)
เงื่อนไข 3M คือชุดเงื่อนไขจำเป็นสามด้านที่กำหนดคุณภาพของชิ้นงานโดยตรง ได้แก่ Machine (เครื่องจักร แม่พิมพ์ จิ๊…
3 Mu's (muda, mura, muri)3Mu
3 มุ (มุดะ-ความสูญเปล่า, มุระ-ความไม่สม่ำเสมอ, มุริ-การฝืน)
3 มุ คือมุมมองพื้นฐานในการมองความสูญเสียหน้างาน ประกอบด้วย มุริ (การฝืนทำงานเกินขีดความสามารถของคนหรือเครื่อง)…
4M conditions (machine, material, method and man)4M
เงื่อนไข 4M (เครื่องจักร วัตถุดิบ วิธีการ และคน)
เงื่อนไข 4M คือ ชุดเงื่อนไขที่ต้องกำหนดให้ครบเพื่อประกันว่าผลิตภัณฑ์จะได้คุณภาพตามมาตรฐานการผลิต ประกอบด้วยเงื…
A
Abnormal production-related losses
ความสูญเสียจากการผลิตที่ผิดปกติ
ความสูญเสียจากการผลิตที่ผิดปกติ คือ ความสูญเสียด้านประสิทธิภาพที่เกิดขึ้นเมื่อโรงงานไม่สามารถเดินเครื่องที่อัต…
Accident probability
ความน่าจะเป็นของการเกิดเหตุขัดข้อง
ความน่าจะเป็นของการเกิดเหตุขัดข้อง คือ สัดส่วนจำนวนครั้งที่เครื่องจักรเสียหรือเกิดปัญหาเทียบกับหน่วยเวลาที่พิจ…
Actual cycle time
รอบเวลาจริง (Actual Cycle Time)
รอบเวลาจริง คือ เวลาที่กระบวนการหรือเครื่องจักรใช้ผลิตชิ้นงานหนึ่งชิ้นตามที่วัดได้จริงหน้างาน ต่างจากรอบเวลามา…
Area maintenance
การบำรุงรักษาแบบประจำพื้นที่
การบำรุงรักษาแบบประจำพื้นที่ คือ รูปแบบการจัดองค์กรงานซ่อมบำรุงที่กระจายช่างไปประจำตามพื้นที่ต่าง ๆ ภายในโรงงา…
Attaching/Detaching tags on non-conformities
การติดและปลดป้ายจุดบกพร่อง (ติดเอฟ-ปลดเอฟ)
การติดและปลดป้ายจุดบกพร่อง คือ วิธีทำให้ความผิดปกติที่พบระหว่างทำความสะอาดหรือตรวจเครื่องจักรมองเห็นได้ด้วยตา …
Autonomous diagnosis
การตรวจประเมินตนเอง
การตรวจประเมินตนเอง คือ การที่สมาชิกกลุ่มย่อยประเมินผลงานของตัวเองก่อนจะถูกตรวจประเมินจริงโดยผู้ตรวจภายนอกกลุ่…
Autonomous inspection
การตรวจสอบด้วยตนเอง
การตรวจสอบด้วยตนเอง คือ กิจกรรมขั้นที่ 5 ของ AM หรือการบำรุงรักษาด้วยตนเอง โดยกลุ่มจะนำมาตรฐานการทำความสะอาด ก…
AvailabilityA
อัตราการเดินเครื่อง
อัตราการเดินเครื่อง คือ สัดส่วนของเวลาที่เครื่องจักรเดินได้จริง เทียบกับเวลาที่วางแผนให้เดิน (loading time) คำ…
Award for distinguished PM engineer
รางวัลวิศวกรบำรุงรักษาดีเด่น
รางวัลวิศวกรบำรุงรักษาดีเด่น เป็นรางวัลเกียรติยศที่มอบให้วิศวกรซึ่งมีผลงานโดดเด่นในการพัฒนาเทคโนโลยีการบริหารจ…
Award for distinguished PM paper
รางวัลบทความบำรุงรักษาดีเด่น
รางวัลบทความบำรุงรักษาดีเด่น คือ รางวัลที่มอบให้บทความยอดเยี่ยมด้านการบำรุงรักษา ซึ่งคัดเลือกจากบทความที่ส่งเข…
B
Bar chart system
แผนภูมิแท่งกำหนดงาน (แกนต์ชาร์ต)
แผนภูมิแท่งกำหนดงาน คือ วิธีวางแผนและติดตามงานประจำวันที่แสดงเวลาบนแกนนอน และรายการงานหรือหัวข้อควบคุมบนแกนตั้…
Basic concepts of TPMTPM
แนวคิดพื้นฐานของ TPM
แนวคิดพื้นฐานของ TPM คือ หลักคิด 5 ข้อที่รองรับนิยามของ TPM ทั้งระบบ ข้อแรก สร้างโครงสร้างองค์กรที่ทำกำไรได้ โ…
Basic conditions
สภาพพื้นฐานของเครื่องจักร
สภาพพื้นฐานของเครื่องจักร หมายถึง เงื่อนไขขั้นต่ำ 3 อย่างที่ต้องรักษาไว้เสมอเพื่อไม่ให้เครื่องเสื่อมสภาพเร็วกว…
Bathtub curve
เส้นโค้งอ่างอาบน้ำ
เส้นโค้งอ่างอาบน้ำ คือ กราฟแสดงอัตราการเสียของเครื่องจักรหรือระบบที่ประกอบด้วยชิ้นส่วนหลายชนิด เทียบกับอายุการ…
Behavioral science
พฤติกรรมศาสตร์
พฤติกรรมศาสตร์ คือ ศาสตร์ที่ศึกษาว่าทำไมคนจึงเริ่มลงมือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง โดยรวมความรู้จากจิตวิทยาเกี่ยวกับพฤติ…
Benchmark
ค่าตั้งต้นเปรียบเทียบ (Benchmark)
ค่าตั้งต้นเปรียบเทียบ คือ ตัวเลขที่บันทึกสถานะ ณ วันเริ่มทำ TPM เพื่อใช้เป็นจุดอ้างอิงว่ากิจกรรมที่ทำไปทำให้ดี…
Bottleneck analysis
การวิเคราะห์คอขวด
การวิเคราะห์คอขวด คือ วิธีค้นหาจุดที่จำกัดกำลังการผลิต เพื่อให้การปรับปรุงได้ผลคุ้มค่าที่สุด แบ่งเป็นสองระดับ …
Bottleneck loss analysis
การวิเคราะห์ความสูญเสียคอขวด
การวิเคราะห์ความสูญเสียคอขวด คือ วิธีแจกแจงว่าความสูญเสียหลักแต่ละชนิดเกิดขึ้นบ่อยแค่ไหนและกินเวลาเท่าไรในแต่ล…
Bottleneck process
กระบวนการคอขวด
กระบวนการคอขวด คือ กระบวนการที่กำหนดกำลังการผลิตของทั้งสายการผลิต ได้แก่ กระบวนการที่มีรอบเวลานานที่สุด หรือกร…
C
Cause and effect diagram, Characteristic diagram
ผังก้างปลา (แผนภูมิเหตุและผล)
ผังก้างปลา คือ แผนภาพที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างผลที่เกิดขึ้น เช่น คุณสมบัติด้านคุณภาพหรือตำแหน่งที่พบของเสีย ก…
Centralized maintenance
การบำรุงรักษาแบบรวมศูนย์
การบำรุงรักษาแบบรวมศูนย์ คือ การจัดองค์กรที่รวมงานซ่อมบำรุงและช่างทั้งหมดไว้ภายใต้ผู้จัดการคนเดียว ตั้งฐานปฏิบ…
Chronic defects
ของเสียเรื้อรัง
ของเสียเรื้อรัง คือ ของเสียที่เกิดต่อเนื่องแบบกระปริดกระปรอยเป็นเวลานาน ไม่หายไปแม้จะพยายามแก้หลายรอบแล้ว ลักษ…
Chronic losses
ความสูญเสียเรื้อรัง
ความสูญเสียเรื้อรัง คือ ความสูญเสียที่เกิดซ้ำ ๆ ด้วยรูปแบบเดิมและมีความแปรปรวนอยู่ในช่วงหนึ่ง ต่างจากความสูญเส…
Cleaning
การทำความสะอาด (สะอาด)
การทำความสะอาดในความหมายทั่วไป คือ การกำจัดฝุ่น สิ่งสกปรก คราบน้ำมัน และเศษโลหะออกจากเครื่องจักร ให้ดูสะอาดทั้…
Cleaning and inspection
การทำความสะอาดพร้อมตรวจสอบ
การทำความสะอาดพร้อมตรวจสอบ คือ การถือโอกาสระหว่างเช็ดล้างเครื่องจักรเพื่อค้นหาความผิดปกติไปด้วยพร้อมกัน การทำค…
Cleaning time
เวลาที่ใช้ทำความสะอาด
เวลาที่ใช้ทำความสะอาด คือ ตัวชี้วัดที่ใช้ติดตามความคืบหน้าของกิจกรรม AM หรือการบำรุงรักษาด้วยตนเอง ในขั้นที่ 1…
Cleaning tools
อุปกรณ์ทำความสะอาด
อุปกรณ์ทำความสะอาด ในบริบท TPM หมายถึงเครื่องมือที่ทีมหน้างานออกแบบและทำขึ้นเองให้ใช้ง่ายและได้ผลเร็ว ไม่ใช่ขอ…
Clearing up
สะสาง (Seiri)
สะสาง คือ กิจกรรมแรกของ 5ส ที่แยกของในพื้นที่ทำงานออกเป็นของที่จำเป็นกับของที่ไม่จำเป็น แล้วกำจัดของที่ไม่จำเป…
Clerical function losses
ความสูญเสียด้านหน้าที่งานสำนักงาน
ความสูญเสียด้านหน้าที่งานสำนักงาน คือ ความผิดปกติที่เกิดขึ้นในหน้าที่ซึ่งงานสำนักงานควรทำได้ กล่าวคือปัจจัยต่า…
Clerical functions analysis
การวิเคราะห์หน้าที่งานสำนักงาน
การวิเคราะห์หน้าที่งานสำนักงาน คือ วิธีเปิดให้เห็นว่างานสำนักงานทำหน้าที่อะไรอยู่บ้าง โดยมองผ่าน 3 ด้าน ได้แก่…
Clerical plant
แนวคิดโรงงานสำนักงาน
แนวคิดโรงงานสำนักงาน คือ การมองหน่วยงานสำนักงานเสมือนเป็นโรงงานผลิตแห่งหนึ่ง โดยถือว่าข้อมูลที่รับเข้ามาเป็นวั…
Clerical work
งานสำนักงาน
งานสำนักงาน หมายถึง งานที่ทำอยู่กับโต๊ะและเกี่ยวข้องกับการจัดการเอกสารและข้อมูลเป็นหลัก ไม่ว่าจะในบริษัท หน่วย…
Clerical work analysis
การวิเคราะห์งานสำนักงาน
การวิเคราะห์งานสำนักงาน คือ เทคนิคตรวจสอบงานเอกสารและข้อมูลในกิจกรรมทางธุรกิจ เพื่อทำให้งานมีประสิทธิผลและประห…
Clerical work improvement
การเพิ่มประสิทธิภาพงานสำนักงาน
การเพิ่มประสิทธิภาพงานสำนักงาน คือ การกำจัดความสูญเสียในงานเอกสารและข้อมูลให้หมด เพื่อให้ข้อมูลคุณภาพดีถูกส่งถ…
Clerical work losses
ความสูญเสียในงานสำนักงาน
ความสูญเสียในงานสำนักงาน คือ ปัจจัยทุกอย่างในงานเอกสารและข้อมูลที่ก่อให้เกิดความผิดปกติหรือความล่าช้า ครอบคลุม…
CM (corrective maintenance)CM
การบำรุงรักษาเชิงปรับปรุง
การบำรุงรักษาเชิงปรับปรุง หรือ CM คือ การแก้ไขจุดอ่อนของการออกแบบเครื่องจักร เช่น วัสดุที่ไม่เหมาะสมหรือรูปทรง…
Combination maintenance
การบำรุงรักษาแบบผสม
การบำรุงรักษาแบบผสม คือ การจัดองค์กรซ่อมบำรุงที่ผสมรูปแบบรวมศูนย์ ประจำพื้นที่ และประจำแผนกเข้าด้วยกัน เพื่อดึ…
Company-wide TPMTPM
TPM ทั่วทั้งองค์กร
TPM ทั่วทั้งองค์กร หมายถึง การนำ TPM ไปใช้ในทุกหน่วยงานของบริษัท ไม่ใช่เฉพาะฝ่ายผลิต แต่รวมถึงฝ่ายวิจัยและพัฒน…
Condition based maintenanceCBM
การบำรุงรักษาตามสภาพ (CBM)
การบำรุงรักษาตามสภาพ คือ วิธีซ่อมบำรุงที่ตัดสินใจลงมือ "เมื่อสภาพเครื่องบอกว่าถึงเวลา" ไม่ใช่เมื่อถึงรอบเวลาที…
Condition management
การควบคุมเงื่อนไข (สภาวะการผลิต)
การควบคุมเงื่อนไข คือ การกำหนดค่าสภาวะของวัตถุดิบ เครื่องจักร และวิธีการทำงานที่ทำให้เกิดของดีไว้ล่วงหน้า แล้ว…
Contribution ratio
อัตราการมีส่วนทำให้เกิดปัญหา (Contribution ratio)
อัตราการมีส่วนทำให้เกิดปัญหา คือ ตัวเลขที่บอกว่าปัจจัยแต่ละตัวส่งผลต่อผลลัพธ์ที่ไม่ต้องการ เช่น ของเสียหรือการ…
Corrosion diagnosis
การวินิจฉัยการกัดกร่อน
การวินิจฉัยการกัดกร่อน คือ การตรวจประเมินว่าอุปกรณ์ถูกสนิมหรือการกัดกร่อนกินเนื้อไปมากแค่ไหน แล้วคาดการณ์ความเ…
Cost estimation
การประมาณการต้นทุน
การประมาณการต้นทุน คือ วิธีคำนวณค่าใช้จ่ายของงานซ่อมบำรุงหรือโครงการ โดยไล่แจกแจงรายการทั้งหมดตั้งแต่ศูนย์ ไม่…
Countermeasures for the source of problems
การแก้ไขแหล่งกำเนิดปัญหาและจุดยากต่อการเข้าถึง
การแก้ไขแหล่งกำเนิดปัญหาและจุดยาก คือ กิจกรรมขั้นที่ 2 ของ AM หรือการบำรุงรักษาด้วยตนเอง หลังจากขั้นที่ 1 ทำคว…
Covers to contain contamination sources
ฝาครอบเฉพาะจุดกันการฟุ้งกระจาย
ฝาครอบเฉพาะจุด คือ อุปกรณ์ที่ทำขึ้นเพื่อกักเศษโลหะ ละอองน้ำมัน น้ำหล่อเย็น หรือฝุ่น ให้อยู่ในบริเวณแคบ ๆ ใกล้จ…
Critical equipment
เครื่องจักรสำคัญ (Critical equipment)
เครื่องจักรสำคัญ คือ เครื่องที่ถูกจัดลำดับให้ได้รับการบำรุงรักษาเชิงป้องกันก่อนเครื่องอื่น เพราะถ้าหยุดแล้วกระ…
Crucial failures
ความเสียหายร้ายแรง (Crucial failure)
ความเสียหายร้ายแรง คือ การชำรุดที่ไม่ได้แค่ทำให้เครื่องหยุด แต่มีโอกาสลุกลามเป็นอุบัติเหตุใหญ่ เช่น ไฟไหม้ สาร…
Cutting blade losses
ความสูญเสียจากมีดตัด/คมตัด
ความสูญเสียจากคมตัด คือ หนึ่งในเจ็ดความสูญเสียใหญ่ที่บั่นทอนประสิทธิผลของเครื่องจักร ประกอบด้วยเวลาที่เสียไปกั…
Cycle timeCT
รอบเวลาการผลิต (Cycle time)
รอบเวลาการผลิต คือ เวลาที่ใช้ทำงานหนึ่งชุดครบวงจร เช่น เวลาที่ใช้ผลิตชิ้นงานหนึ่งชิ้น เวลาที่ใช้ทำงานหนึ่งงาน …
Cycle time chart
แผนภูมิรอบเวลา (Cycle diagram)
แผนภูมิรอบเวลา คือ กราฟที่วางการเคลื่อนไหวย่อยของเครื่องจักรและขั้นตอนการขึ้นรูปชิ้นงานเรียงตามแกนเวลา ทำให้เห…
D
Debugging
การทดสอบไล่จุดบกพร่อง (Debugging)
การทดสอบไล่จุดบกพร่อง คือ การจำลองการใช้งานก่อนเริ่มผลิตจริงเต็มกำลัง เพื่อดูว่าผลิตภัณฑ์และสายเครื่องจักรจะทำ…
Defect/non-conformity
ข้อบกพร่อง / ความไม่เป็นไปตามข้อกำหนด
ข้อบกพร่อง คือ สภาพที่สินค้าหรือบริการทำหน้าที่ได้ไม่ครบตามที่ควรจะเป็น มองจากมุมผู้ออกแบบ แบ่งได้สองแบบ แบบแร…
Defects and rework losses
ความสูญเสียจากของเสียและงานแก้ไข
ความสูญเสียจากของเสียและงานแก้ไข คือ หนึ่งในเจ็ดความสูญเสียใหญ่ของเครื่องจักร ครอบคลุมทั้งความสูญเสียทางกายภาพ…
Departmental maintenance
การบำรุงรักษาแบบสังกัดหน่วยงาน
การบำรุงรักษาแบบสังกัดหน่วยงาน คือ รูปแบบการจัดองค์กรที่ช่างซ่อมบำรุงถูกบรรจุอยู่ในแต่ละหน่วยงานผลิต และทำงานภ…
Departmental visions/missionsV&M
วิสัยทัศน์และพันธกิจของหน่วยงาน
วิสัยทัศน์และพันธกิจของหน่วยงาน คือ ข้อความที่แต่ละหน่วยงาน โดยเฉพาะหน่วยงานสนับสนุนและสำนักงาน ใช้ประกาศว่าตน…
Design standardization
การจัดทำมาตรฐานการออกแบบ
การจัดทำมาตรฐานการออกแบบ คือ การสร้างเกณฑ์และข้อกำหนดกลางสำหรับงานออกแบบ เพื่อไม่ให้ผู้ออกแบบแต่ละคนอาศัยประสบ…
Die, jig, tool losses
ความสูญเสียจากแม่พิมพ์ จิ๊ก และเครื่องมือ
ความสูญเสียจากแม่พิมพ์ จิ๊ก และเครื่องมือ คือ ค่าใช้จ่ายที่เกิดจากการสร้างและซ่อมอุปกรณ์ช่วยผลิตเหล่านี้ ได้แก…
Diffusion of education/Roll-out of education
การถ่ายทอดความรู้ต่อ (Cascade training)
การถ่ายทอดความรู้ต่อ คือ วิธีขยายผลการอบรม โดยให้หัวหน้ากลุ่มหรือหัวหน้าทีมที่ไปเรียนมา กลับมาสอนต่อให้สมาชิกใ…
Discipline
สร้างนิสัย (ชิสึเกะ)
สร้างนิสัย คือ ส. ตัวสุดท้ายในกิจกรรม 5ส หมายถึงการทำตามสิ่งที่ตกลงกันไว้จนกลายเป็นความเคยชิน ทำได้เองโดยไม่ต้…
Documentation of MP suggestionsMP
เอกสารข้อเสนอ MP (MP Information Sheet)
เอกสารข้อเสนอ MP คือ แบบฟอร์มที่ใช้เก็บบทเรียนจากความผิดปกติของเครื่องจักรที่ใช้งานอยู่ แล้วส่งต่อให้ฝ่ายออกแบ…
Downtime
เวลาหยุดเครื่อง (Downtime)
เวลาหยุดเครื่อง คือ ช่วงเวลาที่เครื่องจักรอยู่ในสภาพใช้งานไม่ได้ทั้งที่ต้องการใช้ ตรงข้ามกับเวลาพร้อมใช้งานหรื…
E
Early Process/Product management
การบริหารระยะเริ่มต้น (Early management)
การบริหารระยะเริ่มต้น คือ ระบบดูแลพิเศษที่ใช้ในช่วงเริ่มผลิตจำนวนมากของผลิตภัณฑ์ใหม่ หรือช่วงเริ่มเดินเครื่องจ…
Ease of autonomous maintenance
ความง่ายต่อการบำรุงรักษาด้วยตนเอง
ความง่ายต่อการบำรุงรักษาด้วยตนเอง คือ คุณสมบัติของเครื่องจักรที่ทำให้พนักงานเดินเครื่องทำงานดูแลพื้นฐานได้เองอ…
Easy-to-manufacture product designs
การออกแบบผลิตภัณฑ์ที่ผลิตง่าย
การออกแบบผลิตภัณฑ์ที่ผลิตง่าย คือ แนวทางออกแบบที่ทำให้ผลิตของออกมาได้ด้วยเทคโนโลยีและเครื่องจักรที่ไม่ซับซ้อน …
Effective man-hours
ชั่วโมงคนที่ใช้ได้จริง
ชั่วโมงคนที่ใช้ได้จริง คือ แรงงานที่เหลืออยู่จริงหลังหักความสูญเสียเชิงโครงสร้างออกจากชั่วโมงทำงานสุทธิ สูตรคื…
Efficiency
ประสิทธิภาพการทำงาน (อัตราชั่วโมงคนที่สร้างมูลค่า)
ประสิทธิภาพการทำงานในความหมายนี้ คือ สัดส่วนของชั่วโมงคนที่สร้างมูลค่าจริงเทียบกับชั่วโมงทำงานสุทธิทั้งหมด สูต…
Efu / Tag
ป้ายเอฟุ (ป้ายแขวนจุดผิดปกติ)
ป้ายเอฟุ คือ ป้ายแขวนขนาดประมาณป้ายติดกระเป๋าเดินทาง ใช้แขวนไว้ตรงจุดที่พบความผิดปกติบนเครื่องจักร เพื่อทำให้ป…
Eight major losses of plant equipment
ความสูญเสีย 8 ประการของโรงงานกระบวนการ
ความสูญเสีย 8 ประการของโรงงานกระบวนการ คือ กรอบจำแนกความสูญเสียที่ใช้กับโรงงานประเภทกระบวนการต่อเนื่อง เช่น ปิ…
Eight pillars for TPM implementation
8 เสาหลักของการดำเนินกิจกรรม TPM
8 เสาหลักของ TPM คือ กลุ่มกิจกรรมหลักแปดด้านที่ใช้ขับเคลื่อน TPM ทั้งองค์กร ประกอบด้วย การปรับปรุงเฉพาะเรื่องเ…
Emergency repair
การซ่อมฉุกเฉิน (ซ่อมชั่วคราว)
การซ่อมฉุกเฉิน คือ การซ่อมชั่วคราวเมื่อเครื่องจักรเสียกะทันหัน เพื่อประคองให้การผลิตเดินต่อได้ในระยะสั้น โดยชั…
Emergency work
งานเร่งด่วน (Emergency work)
งานเร่งด่วน คือ งานซ่อมหรืองานปรับปรุงที่ต้องแทรกคิวขึ้นมาทำก่อนงานที่วางแผนไว้เดิม สาเหตุที่พบบ่อยมีสามกลุ่ม …
Energy losses
ความสูญเสียด้านพลังงาน
ความสูญเสียด้านพลังงาน คือ พลังงานที่จ่ายเข้าไปแล้วไม่ได้แปลงเป็นผลผลิต ครอบคลุมไฟฟ้า เชื้อเพลิง ไอน้ำ ลมอัด แ…
Equipment failure loss
ความสูญเสียจากเครื่องจักรเสีย
ความสูญเสียจากเครื่องจักรเสีย คือ เวลาที่หายไปเพราะเครื่องจักรหรือโรงงานหยุดกะทันหันจากการชำรุด เป็นความสูญเสี…
Equipment life predictionMTTF/MTBF
การพยากรณ์อายุการใช้งานเครื่องจักร
การพยากรณ์อายุการใช้งาน คือ การประมาณว่าชิ้นส่วนหรือเครื่องจักรจะใช้งานได้อีกนานเท่าใดก่อนเกิดการชำรุด โดยอายุ…
Equipment reliability
ความน่าเชื่อถือของเครื่องจักร
ความน่าเชื่อถือของเครื่องจักร คือ ความสามารถของเครื่องในการทำหน้าที่ที่กำหนดไว้ได้ครบถ้วน ตลอดช่วงเวลาที่กำหนด…
F
Failure
การชำรุด / เครื่องเสีย
การชำรุด ตามนิยามมาตรฐาน JIS คือ การที่สิ่งของหนึ่งสูญเสียหน้าที่ที่กำหนดไว้ แต่ในทางปฏิบัติปัจจุบันควรตีความใ…
Failure frequency rate / Breakdown frequency rate
อัตราความถี่การเสีย (ความถี่ Breakdown)
อัตราความถี่การเสีย คือ ตัวชี้วัดที่บอกว่าเครื่องจักรหยุดเพราะเสียกี่ครั้งเมื่อเทียบกับเวลาที่เปิดใช้งานจริง ค…
Failure losses
ความสูญเสียจากเครื่องจักรเสีย (Breakdown Loss)
ความสูญเสียจากเครื่องจักรเสีย คือ หนึ่งใน 7 ความสูญเสียหลักที่ฉุดค่า OEE ให้ต่ำลง เกิดเมื่อเครื่องหยุดเพราะชำร…
Failure mode
รูปแบบการเสียหาย (Failure Mode)
รูปแบบการเสียหาย คือ การจัดกลุ่มอาการชำรุดตามลักษณะที่ปรากฏ เช่น สายขาด ลัดวงจร แตกร้าว สึกหรอ หรือคุณสมบัติเส…
Failure physics
ฟิสิกส์ของการเสียหาย
ฟิสิกส์ของการเสียหาย คือ ศาสตร์ที่ผสมฟิสิกส์กับวิศวกรรมเพื่ออธิบายว่าชิ้นส่วนและวัสดุพังด้วยกลไกอะไรจริง ๆ ลงล…
Failure severity rate
อัตราความรุนแรงของการชำรุด
อัตราความรุนแรงของการชำรุด คือ ตัวชี้วัดที่บอกว่าเวลาที่เครื่องหยุดเพราะเสียคิดเป็นสัดส่วนเท่าใดของเวลาภาระงาน…
Ferrography
เฟอร์โรกราฟี (วิเคราะห์ผงสึกหรอในน้ำมัน)
เฟอร์โรกราฟี คือ เทคนิควิเคราะห์ผงโลหะที่ปนอยู่ในน้ำมันหล่อลื่น เพื่อประเมินสภาพการสึกหรอภายในเครื่องจักรโดยไม…
Five major losses that can impede worker efficiency
5 ความสูญเสียหลักที่ขัดขวางประสิทธิภาพของคน
5 ความสูญเสียหลักที่ขัดขวางประสิทธิภาพของคน คือ กลุ่มย่อยของ 16 ความสูญเสียใหญ่ในระบบการผลิต ที่เจาะเฉพาะส่วนซ…
Five measures to achieve zero failures
5 มาตรการสู่ Zero Breakdown
5 มาตรการสู่ Zero Breakdown คือ ชุดแนวทางพื้นฐานสำหรับกำจัดข้อบกพร่องแฝงก่อนที่มันจะโตเป็นเหตุเครื่องเสีย เปรี…
Five pillars for TPM implementation
5 เสาหลักของการดำเนิน TPM
5 เสาหลักของการดำเนิน TPM คือ โครงสร้างกิจกรรมชุดแรกของ TPM สมัยที่ยังทำเฉพาะฝ่ายผลิต ได้แก่ การปรับปรุงเฉพาะเ…
Fixing of inspection methods
การตรึงวิธีการตรวจสอบ
การตรึงวิธีการตรวจสอบ คือ แนวทางทำให้ปัจจัยที่แปรปรวนในกระบวนการกลายเป็นค่าคงที่หรือวัดเป็นตัวเลขได้ เพื่อให้ก…
Forced machine deterioration
การเสื่อมสภาพแบบเร่ง (Forced Deterioration)
การเสื่อมสภาพแบบเร่ง คือ การที่เครื่องจักรทรุดโทรมเร็วกว่าที่ควรจะเป็น เพราะคนไม่ได้ทำสิ่งพื้นฐานที่ควรทำ ต่าง…
Four phases to achieve zero failures
4 เฟสสู่ Zero Breakdown
4 เฟสสู่ Zero Breakdown คือ ลำดับขั้นของการนำ 5 มาตรการลดการเสียมาลงมือทำ เพราะการทำทุกมาตรการพร้อมกันในระยะสั…
Full-scale production after start-up
การขึ้นกำลังผลิตเต็มที่ทันทีหลังเริ่มเดินเครื่อง (Vertical Start-up)
การขึ้นกำลังผลิตเต็มที่ทันทีหลังเริ่มเดินเครื่อง คือ ความสามารถในการผลิตได้ตามเป้าเต็มกำลังตั้งแต่วันแรกที่เริ…
Function-declining failures
การเสียแบบฟังก์ชันลดลง
การเสียแบบฟังก์ชันลดลง คือ ความผิดปกติที่เครื่องยังเดินได้อยู่ แต่ทำงานได้ไม่เต็มที่ จึงเกิดความสูญเสียตามมา เ…
Function-stopping failures
การเสียแบบฟังก์ชันหยุด
การเสียแบบฟังก์ชันหยุด คือ ความผิดปกติที่ทำให้เครื่องจักรทำหน้าที่ไม่ได้เลย หรือผลิตออกมาเป็นของเสียทั้งหมด ถึ…
Functional analysis
การวิเคราะห์หน้าที่ของงาน
การวิเคราะห์หน้าที่ของงาน คือ วิธีมองงานที่ทำอยู่จากมุมของ "วัตถุประสงค์" ว่างานนั้นมีไว้เพื่ออะไร แล้วแยกแยะเ…
Functional value of work
คุณค่าเชิงหน้าที่ของงาน
คุณค่าเชิงหน้าที่ของงาน คือ การประเมินว่างานแต่ละอย่างสร้างผลลัพธ์และคุณประโยชน์ให้องค์กรมากน้อยแค่ไหน เพื่อใช…
Functional work
งานเชิงหน้าที่
งานเชิงหน้าที่ คือ การมองงานของแผนกในรูปของขั้นตอนที่ต่อเนื่องกันเป็นสายงาน ไม่ใช่มองเป็นงานเดี่ยว ๆ ของแต่ละค…
G
H
I
Improvement activities
กิจกรรมการปรับปรุง (Kaizen)
กิจกรรมการปรับปรุง คือ การยกระดับสภาพปัจจุบันให้ดีขึ้นกว่าเดิม ด้วยการวิเคราะห์สถานะจริง ระบุปัญหา แล้วออกมาตร…
Improvement of operation
การปรับปรุงวิธีการทำงาน
การปรับปรุงวิธีการทำงาน คือ การแยกเนื้องานออกเป็นส่วน ๆ แล้วลดหรือกำจัดส่วนที่ไม่สร้างคุณค่า โดยทั่วไปแบ่งงานไ…
Initial start-up period
ช่วงเริ่มต้นการผลิต
ช่วงเริ่มต้นการผลิต คือ ระยะเวลานับตั้งแต่เริ่มผลิตสินค้าใหม่จำนวนมากไปจนกระทั่งการผลิตเข้าสู่ภาวะเสถียร เป็นช…
Initial-flow control
การควบคุมการผลิตช่วงแรก (Initial Flow Control)
การควบคุมการผลิตช่วงแรก คือ กิจกรรมทบทวนและตรวจสอบขั้นสุดท้ายในช่วงผลิตนำร่องและเริ่มผลิตจริง ซึ่งเป็นปลายทางข…
Initial-phase cleaning
การทำความสะอาดเบื้องต้น (ขั้นที่ 1 ของ AM)
การทำความสะอาดเบื้องต้น คือ กิจกรรมขั้นที่ 1 ของการบำรุงรักษาด้วยตนเอง (AM) ที่ให้พนักงานลงมือทำความสะอาดเครื่…
Initial-phase control
การบริหารระยะเริ่มต้น (Initial-phase Control)
การบริหารระยะเริ่มต้น คือ เสาหลักหนึ่งของ TPM ที่ย้อนกลับไปจัดการตั้งแต่ขั้นพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่และเครื่องจักรให…
Initial-phase control system
ระบบบริหารการผลิตช่วงแรก
ระบบบริหารการผลิตช่วงแรก คือ โครงสร้างการทำงานร่วมกันของฝ่ายออกแบบเครื่องจักร ฝ่ายผลิต และฝ่ายซ่อมบำรุง ที่แบ่…
Initial-phase equipment control
การบริหารระยะเริ่มต้นของเครื่องจักร
การบริหารระยะเริ่มต้นของเครื่องจักร คือ กิจกรรมป้องกันปัญหาของเครื่องใหม่ตั้งแต่ขั้นวางแผนและออกแบบ ไปจนถึงวัน…
Initial-phase product control
การบริหารระยะเริ่มต้นของผลิตภัณฑ์
การบริหารระยะเริ่มต้นของผลิตภัณฑ์ คือ การบริหารช่วงตั้งแต่วางแผนและออกแบบสินค้าใหม่จนถึงผลิตเต็มกำลัง เพื่อให้…
Inspection and approval of the work completed
การตรวจรับงาน (ตรวจรับงานจ้างเหมา)
การตรวจรับงาน คือ ขั้นตอนตรวจสอบงานที่ผู้รับเหมาทำเสร็จแล้วว่าตรงกับข้อกำหนดที่ระบุไว้ตอนออกใบสั่งจ้างหรือไม่ …
Inspection through five senses
การตรวจสอบด้วยประสาทสัมผัสทั้งห้า
การตรวจสอบด้วยประสาทสัมผัสทั้งห้า คือ วิธีตรวจจับความเปลี่ยนแปลงหรือความผิดปกติของเครื่องจักรด้วยการดู ฟัง ดมก…
Inspection time
เวลาที่ใช้ในการตรวจสอบ
เวลาที่ใช้ในการตรวจสอบ คือ เวลาที่ต้องใช้เพื่อตรวจเครื่องจักรให้มั่นใจว่ายังอยู่ในสภาพที่ควรจะเป็น โดยปกติเป็น…
Intangible TPM effects
ผลลัพธ์ที่จับต้องไม่ได้ของ TPM
ผลลัพธ์ที่จับต้องไม่ได้ของ TPM คือ ผลดีที่เกิดจากการทำ TPM แต่วัดออกมาเป็นตัวเลขไม่ได้ ต่างจากผลลัพธ์ที่จับต้อ…
J
Job analysis
การวิเคราะห์เนื้อหางาน
การวิเคราะห์เนื้อหางาน คือ การสำรวจว่าสมาชิกในหน่วยงานแบ่งงานกันอย่างไร และแต่ละคนใช้เวลาไปกับงานใดมากน้อยแค่ไ…
Judgment time losses
ความสูญเสียจากการตัดสินใจ
ความสูญเสียจากการตัดสินใจ คือ เวลาที่เสียไปเพราะพนักงานลังเลว่าจะใช้ขั้นตอนไหน ชิ้นส่วนตัวใด หรือเครื่องมืออัน…
K
L
Labor reduction ratio
อัตราการลดกำลังคน
อัตราการลดกำลังคนคือตัวชี้วัดที่บอกว่าหลังปรับปรุงงานแล้ว เราใช้คนน้อยลงกี่เปอร์เซ็นต์เมื่อเทียบกับก่อนปรับปรุ…
Lead time
ลีดไทม์ (ระยะเวลานำ)
ลีดไทม์คือระยะเวลาตั้งแต่สั่งงานจนงานนั้นทำเสร็จสมบูรณ์ นับรวมทั้งเวลาที่ลงมือทำจริงและเวลาที่รอคอยระหว่างขั้น…
Line organization losses
ความสูญเสียจากการจัดสมดุลไลน์
ความสูญเสียจากการจัดสมดุลไลน์คือเวลาที่คนหรือเครื่องจักรต้องยืนรอเปล่า ๆ เพราะงานในแต่ละสถานีถูกแบ่งไม่เท่ากัน…
Load management/load planning
การบริหารภาระงาน / การวางแผนภาระงาน
การบริหารภาระงานคือการจับคู่ปริมาณงานที่ไหลเข้าแผนกซ่อมบำรุงกับกำลังคนที่มีจริง แล้วบริหารส่วนต่างให้อยู่ในระด…
Loading man-hours
ชั่วโมงคนที่เป็นภาระงาน
ชั่วโมงคนที่เป็นภาระงานคือชั่วโมงคนที่เหลือให้ใช้ทำงานตามแผนได้จริง หลังหักเวลาที่ถูกดึงไปทำอย่างอื่นออกแล้ว ส…
Loading time
เวลาภาระงานของเครื่องจักร
เวลาภาระงานคือเวลาที่ตั้งใจให้เครื่องจักรเดินผลิตตามแผนในแต่ละวันหรือแต่ละเดือน และเป็นตัวตั้งของการคำนวณ OEE …
Longevity curve / "bathtub" curve
เส้นโค้งอายุการใช้งาน (เส้นโค้งอ่างอาบน้ำ)
เส้นโค้งอายุการใช้งานคือกราฟที่แสดงอัตราการเสียของเครื่องจักรหรือชิ้นส่วนเทียบกับเวลา รูปทรงของกราฟคล้ายหน้าตั…
Losses that can impede machine loading timeSD
ความสูญเสียที่บั่นทอนเวลาภาระงานของเครื่องจักร
หมายถึงความสูญเสียที่ทำให้เครื่องจักรไม่ได้ถูกใช้งานเลยในช่วงเวลาที่ควรจะเดินได้ ตัวหลักคือความสูญเสียจากการหย…
M
Machine availability
ความพร้อมใช้งานของเครื่องจักร
ความพร้อมใช้งานคือความสามารถของเครื่องจักร แม่พิมพ์ หรืออุปกรณ์ ที่จะถูกเรียกใช้แล้วใช้ได้ทันทีทุกเมื่อที่ต้อง…
Machine design standards
มาตรฐานการออกแบบเครื่องจักร
มาตรฐานการออกแบบเครื่องจักรคือชุดข้อกำหนดที่ใช้ตอนออกแบบและสร้างเครื่องจักร เพื่อให้เครื่องผลิตง่าย ประกอบง่าย…
Maintenance
การบำรุงรักษา
การบำรุงรักษาในความหมายกว้างคือกิจกรรมทั้งหมดที่ทำให้เครื่องจักรรักษาสมรรถนะตามที่ออกแบบไว้ได้ ครอบคลุมทั้งการ…
Maintenance calendar
ปฏิทินบำรุงรักษา
ปฏิทินบำรุงรักษาคือบอร์ดควบคุมความคืบหน้าของแผนบำรุงรักษา ที่ทำให้เห็นด้วยตาว่างานไหนถึงกำหนด งานไหนทำแล้ว และ…
Maintenance effectiveness
ประสิทธิภาพของงานบำรุงรักษา
ประสิทธิภาพของงานบำรุงรักษาคือแนวคิดที่วัดว่าเราได้ผลลัพธ์เพิ่มขึ้นเท่าไรเทียบกับทรัพยากรที่ใส่ลงไป เขียนเป็นส…
Maintenance engineering standards
มาตรฐานเทคนิคงานบำรุงรักษา
มาตรฐานเทคนิคงานบำรุงรักษาคือการเอาความรู้เชิงช่างที่สะสมจากการทำงานจริงมาเขียนให้เป็นระบบ เพื่อให้คนอื่นเอาไป…
Maintenance information
ข้อมูลงานบำรุงรักษา
ข้อมูลงานบำรุงรักษาคือข้อมูลทุกชนิดที่เกิดขึ้นจากการผลิตและการซ่อมบำรุง แล้วนำมาใช้ตัดสินใจเรื่องเครื่องจักรได…
Maintenance information systemsCMMS
ระบบสารสนเทศงานบำรุงรักษา
ระบบสารสนเทศงานบำรุงรักษาคือระบบที่เก็บข้อมูลบำรุงรักษาไว้เป็นฐานข้อมูลตามแต่ละหน้าที่งาน แล้วนำไปใช้ต่อในกิจก…
Maintenance ledger
ทะเบียนประวัติเครื่องจักร
ทะเบียนประวัติเครื่องจักร หรือที่เรียกว่าทะเบียนเครื่องจักร คือเอกสารที่บันทึกเรื่องราวตลอดอายุการใช้งานของเคร…
Maintenance management
การบริหารงานบำรุงรักษา
การบริหารงานบำรุงรักษาคือการจัดการกิจกรรมทั้งหมดที่ทำให้เครื่องจักรอยู่ในสภาพดีและดีขึ้น ด้วยต้นทุนต่ำที่สุดเท…
Maintenance records
บันทึกงานบำรุงรักษา
บันทึกงานบำรุงรักษาคือข้อมูลดิบจากหน้างานที่เป็นฐานให้กับทั้งการบริหารและงานเชิงเทคนิคของฝ่ายซ่อมบำรุง ปัญหาที…
Maintenance reports
ใบรายงานงานซ่อมบำรุง
ใบรายงานงานซ่อมบำรุงคือเอกสารที่ผู้รับผิดชอบงานซ่อมเขียนหลังจบงาน เพื่อบันทึกรายละเอียดของงานนั้นอย่างครบถ้วน …
Maintenance standards
มาตรฐานการบริหารงานบำรุงรักษา
มาตรฐานการบริหารงานบำรุงรักษาคือกฎกติกาที่ควบคุมกระบวนการทำงานของฝ่ายซ่อมบำรุง โดยอิงจากระเบียบการบริหารโรงงาน…
Maintenance unit format
รูปแบบการจัดองค์กรงานบำรุงรักษา
รูปแบบการจัดองค์กรงานบำรุงรักษาคือวิธีวางโครงสร้างทีมช่างว่าจะรวมศูนย์หรือกระจาย แบ่งได้สี่แบบ แบบรวมศูนย์คือช…
Maintenance work standards
มาตรฐานวิธีปฏิบัติงานซ่อมบำรุง
มาตรฐานวิธีปฏิบัติงานซ่อมบำรุงคือเอกสารที่กำหนดขั้นตอนการทำงานและเวลามาตรฐานของงานซ่อมแต่ละชนิด นิยมจัดทำกับสอ…
Maintenance/specialized maintenance
งานบำรุงรักษาโดยช่างเฉพาะทาง
งานบำรุงรักษาโดยช่างเฉพาะทางคืองานดูแลเครื่องจักรที่ทำโดยฝ่ายซ่อมบำรุงมืออาชีพ ต่างจากงานที่พนักงานเดินเครื่อง…
Makigami analysis
การวิเคราะห์มากิงามิ (ผังกระบวนการงานสำนักงาน)
การวิเคราะห์มากิงามิคือเทคนิคปรับปรุงงานสำนักงานและงานประจำ ด้วยการวาดกระแสงานทั้งหมดลงบนกระดาษแผ่นยาวจนต้องม้…
Malfunction/abnormality
ความผิดปกติ (ฟุงูไอ)
ความผิดปกติในความหมายของ TPM คือจุดหรืออาการที่เป็นต้นตอของปัญหา ไม่ใช่ตัวปัญหาที่เกิดแล้ว แบ่งได้สองกลุ่มใหญ่…
Man-hours estimation
การประมาณชั่วโมงคน
การประมาณชั่วโมงคนคือการคาดการณ์ล่วงหน้าว่างานแต่ละงานจะใช้แรงงานกี่ชั่วโมงคน โดยอิงจากแผนบำรุงรักษาและแผนการป…
Man/Machine chart
แผนภูมิคน-เครื่องจักร
แผนภูมิคน-เครื่องจักรคือแผนภูมิที่วางกิจกรรมของคนและของเครื่องไว้บนแกนเวลาเดียวกัน ทำให้เห็นชัดว่าช่วงไหนคนทำง…
Management by the system of cause factors
การบริหารด้วยปัจจัยเหตุ
การบริหารด้วยปัจจัยเหตุคือแนวคิดที่ไม่รอให้ของเสียเกิดแล้วค่อยแก้ แต่ไปคุมที่ปัจจัยซึ่งเป็นต้นเหตุของคุณภาพในก…
Management losses
ความสูญเสียจากการบริหารจัดการ
ความสูญเสียจากการบริหารจัดการคือเวลาที่คนหรือเครื่องต้องรอเปล่า เพราะระบบบริหารไม่พร้อม ไม่ใช่เพราะเครื่องจักร…
Management of safety, health, and environmentSHE
การบริหารความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม
การบริหารความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม คือเสาหนึ่งของ TPM ที่ตั้งเป้าอุบัติเหตุเป็นศูนย์และมลพิษเป็นศ…
Manufacturing process chart
แผนภูมิกระบวนการผลิต
แผนภูมิกระบวนการผลิตคือแผนภาพที่แสดงลำดับขั้นตอนการผลิตสินค้าและชิ้นส่วนตั้งแต่ต้นจนจบ กระบวนการหมายถึงช่วงที่…
Master plan for TPM implementation
แผนแม่บทการดำเนินงาน TPM
แผนแม่บทการดำเนินงาน TPM คือแผนตารางเวลาที่แสดงเส้นทางตั้งแต่ขั้นเตรียมการ ขั้นประกาศเริ่ม ไปจนถึงขั้นดำเนินกา…
Match [tally] mark of bolts and nuts
การขีดมาร์กน็อตและสลักเกลียว
การขีดมาร์กน็อตคือการทาสีเป็นเส้นตรงพาดจากหัวน็อตลงมาถึงฐาน เพื่อให้มองปราดเดียวรู้ว่าน็อตคลายหรือไม่ ถ้าเส้นส…
Measurement and adjustment losses
ความสูญเสียจากการวัดและปรับตั้ง
ความสูญเสียจากการวัดและปรับตั้งคือชั่วโมงคนที่หมดไปกับการวัดชิ้นงานและปรับเครื่องซ้ำ ๆ เพื่อกันไม่ให้ของเสียเก…
Measurement of maintenance effectiveness
การวัดผลงานบำรุงรักษา
การวัดผลงานบำรุงรักษาคือชุดตัวชี้วัดที่ใช้ตอบว่างานซ่อมบำรุงของเราได้ผลจริงหรือไม่ แบ่งเป็นห้ากลุ่ม กลุ่มแรกคื…
Minor defects
ข้อบกพร่องเล็กน้อย
ข้อบกพร่องเล็กน้อยคืออาการหรือความไม่สมบูรณ์เล็ก ๆ ที่ดูเหมือนแทบไม่ส่งผลอะไรเมื่อเกิดขึ้นลำพัง เช่น ฝุ่นเกาะ …
Minor stoppage and idling losses
ความสูญเสียจากการหยุดเล็กน้อยและเดินเปล่า
ความสูญเสียจากการหยุดเล็กน้อยและเดินเปล่าคือการที่เครื่องหยุดหรือเดินตัวเปล่าชั่วครู่จากปัญหาชั่วคราว เป็นหนึ่…
Model [pilot] equipment
เครื่องจักรต้นแบบ
เครื่องจักรต้นแบบคือเครื่องที่ระดับหัวหน้างานและผู้บริหารสายงานลงมือทำกิจกรรม AM และกิจกรรมปรับปรุงด้วยตัวเองก…
Model [pilot] line
ไลน์ต้นแบบ
ไลน์ต้นแบบคือไลน์ผลิตที่ถูกเลือกให้ทำกิจกรรมปรับปรุงก่อนใคร เพื่อสร้างผลลัพธ์ให้เห็นจริงและกลายเป็นต้นแบบให้ไล…
Model [pilot] process
กระบวนการต้นแบบ
กระบวนการต้นแบบคือขั้นตอนที่ถูกเลือกขึ้นมาเป็นเป้าหมายปรับปรุงภายในไลน์ต้นแบบ เพราะการปรับปรุงทั้งไลน์พร้อมกัน…
Model equipment deployment by organization line
การนำร่องด้วยเครื่องจักรต้นแบบผ่านสายบังคับบัญชา
คือการนำร่อง TPM ก่อนวัน Kick-off จริง โดยให้ผู้บริหารตามสายบังคับบัญชา ทั้งผู้จัดการโรงงาน ผู้จัดการฝ่าย หัวห…
Motion losses
ความสูญเสียจากการเคลื่อนไหว
คือความสูญเสียที่เกิดจากการเคลื่อนไหวของคนที่ไม่เป็นไปตามหลักเศรษฐศาสตร์การเคลื่อนไหว แบ่งได้เป็นสามกลุ่มหลัก …
MP (maintenance prevention)MP
การป้องกันการบำรุงรักษา
คือแนวคิดการออกแบบและสร้างเครื่องจักรให้มีความน่าเชื่อถือสูง ซ่อมบำรุงง่าย และคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ตั้งแต่ต้น …
MP (maintenance prevention) activitiesMP
กิจกรรม MP
คือกิจกรรมที่ทำตอนวางแผนหรือสร้างเครื่องจักรใหม่ โดยนำข้อมูลงานบำรุงรักษาที่สะสมไว้และเทคโนโลยีใหม่ ๆ มาใช้ออก…
MP (maintenance prevention) design
การออกแบบเชิงป้องกันการบำรุงรักษา
คือการออกแบบเครื่องจักรใหม่โดยศึกษาจุดอ่อนของเครื่องที่ใช้อยู่ให้ครบถ้วนก่อน แล้วใส่ข้อมูลจากหน้างานเข้าไปตั้ง…
MP (maintenance prevention) information
ข้อมูล MP
คือข้อมูลเชิงวิศวกรรมจากหน้างานผลิต ที่ได้จากการนำประวัติการปรับปรุงและข้อบกพร่องแฝงของเครื่องที่ใช้อยู่มาวิเค…
MP (maintenance prevention) information chart
แผนภาพระบบข้อมูล MP
คือแผนภาพที่แสดงว่าข้อมูล MP ไหลไปมาระหว่างหน่วยงานใดบ้าง ทั้งฝ่ายเดินเครื่อง ฝ่ายซ่อมบำรุง ฝ่ายบริหารงานบำรุง…
MP (maintenance prevention) systems
ระบบงาน MP
คือโครงระบบงานออกแบบที่ทำให้การออกแบบเชิง MP เกิดขึ้นจริงอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่แล้วแต่ความตั้งใจของวิศวกรแต่ละคน…
MQ (machine quality) analysisMQ
การวิเคราะห์ MQ
คือวิธีวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงเหตุ-ผลระหว่างคุณลักษณะคุณภาพของสินค้า (Q) กับชิ้นส่วนของเครื่องจักร (M) ที่ส่…
MTBF (Mean Time Between Failures)MTBF
ระยะเวลาเฉลี่ยระหว่างการเสีย
คือค่าเฉลี่ยของเวลาเดินเครื่องระหว่างการเสียสองครั้งติดกัน ใช้กับเครื่องจักรที่ซ่อมแล้วนำกลับมาใช้ได้ ยิ่งค่าน…
MTTF (Mean Time to Failure)MTTF
อายุเฉลี่ยจนถึงการเสียครั้งแรก
คือค่าเฉลี่ยของเวลาใช้งานจนกระทั่งเสียครั้งแรก ใช้กับของที่เสียแล้วซ่อมไม่ได้ ต้องทิ้งและเปลี่ยนใหม่ จึงมักเรี…
MTTR (Mean Time to Repair)MTTR
เวลาเฉลี่ยในการซ่อมคืนสภาพ
คือเวลาเฉลี่ยที่ใช้ในการซ่อมเครื่องให้กลับมาเดินได้หลังเกิดการเสียแต่ละครั้ง เป็นตัวชี้วัดว่าเครื่องซ่อมง่ายแล…
Multi-skilled operator
พนักงานคุมเครื่องหลายเครื่อง
คือพนักงานที่รับผิดชอบเครื่องจักรมากกว่าหนึ่งเครื่องภายในรอบเวลาการผลิตของไลน์ แนวคิดนี้มาจากข้อเท็จจริงว่าการ…
N
Natural machine deterioration
การเสื่อมสภาพตามธรรมชาติ
คือการที่สมรรถนะเริ่มต้นของเครื่องจักรค่อย ๆ ลดลงตามเวลา ทั้งที่ใช้งานและดูแลอย่างถูกต้องทุกอย่างแล้ว เป็นการเ…
Net operating time
เวลาเดินเครื่องสุทธิ
คือเวลาที่เครื่องจักรเดินผลิตจริงตามความเร็วที่ควรจะเป็น หาได้จากการนำเวลาเดินเครื่องต่อวันหรือต่อเดือน มาหักเ…
Net operational man-hours
ชั่วโมงคนสุทธิ
คือชั่วโมงคนที่ถูกใช้ไปกับงานผลิตจริง ๆ คำนวณโดยนำชั่วโมงคนที่โหลดเข้างาน มาหักความสูญเสียสองกลุ่มออก กลุ่มแรก…
Network techniques
เทคนิคผังข่ายงาน
คือกลุ่มเทคนิคสำหรับวางแผนและจัดตารางโครงการ โดยแสดงลำดับก่อน-หลังและความสัมพันธ์ระหว่างงานย่อยทั้งหมด ใช้แทนก…
New product life cycle
วงจรชีวิตผลิตภัณฑ์ใหม่
คือช่วงอายุของผลิตภัณฑ์ นับตั้งแต่ผลิตออกมา ผ่านช่วงการใช้งาน จนถึงวันที่มันหมดคุณค่าการใช้งานเพราะสมรรถนะตกหร…
New product planning
การวางแผนผลิตภัณฑ์ใหม่
คือการวางแผนออกสินค้าใหม่เข้าสู่ตลาดอย่างต่อเนื่องในระยะยาว เพื่อรักษาและขยายตำแหน่งของบริษัทในตลาด เหตุผลที่ต…
Normal production-related losses
ความสูญเสียจากการผลิตปกติ
คือความสูญเสียที่เกิดขึ้นตอนเริ่มเดินโรงงาน ตอนหยุดโรงงาน และตอนเปลี่ยนรุ่นการผลิต แนวคิดคือในช่วงเหล่านี้โรงง…
Normal wear
การสึกหรอปกติ
คือการสึกหรอที่เกิดกับชิ้นส่วนที่เคลื่อนที่สัมพันธ์กัน ภายใต้สภาพการหล่อลื่นและสภาพการใช้งานที่ถูกต้อง และอยู่…
O
Office automationOA
ระบบสำนักงานอัตโนมัติ
คือการนำระบบอัตโนมัติและคอมพิวเตอร์มาใช้ในงานสำนักงาน เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่มีประสิทธิภาพ และยกระดับ…
One-piece flow production
การผลิตแบบไหลทีละชิ้น
คือรูปแบบการผลิตที่ชิ้นงานไม่กองค้างระหว่างกระบวนการ แต่ไหลผ่านทีละชิ้นตามจังหวะเวลาที่กำหนดไว้ ถือเป็นขั้วตรง…
One-point lessonsOPL
บทเรียนหนึ่งประเด็น
คือเอกสารสอนงานหนึ่งแผ่นต่อหนึ่งเรื่อง สรุปความรู้เพียงประเด็นเดียว เช่น โครงสร้างหรือกลไกของเครื่องจักร วิธีต…
Operability
ความง่ายในการใช้งาน
คือคุณสมบัติของเครื่องจักรที่ทำให้ผู้ใช้ทำงานได้ถูกต้องทั้งตอนเดินเครื่องปกติและตอนตั้งเครื่อง พูดง่าย ๆ คือใช…
Operating man-hours
ชั่วโมงคนตามเวลาทำงาน
คือจำนวนชั่วโมงคนต่อวันหรือต่อเดือนที่บริษัทต้องจ่ายค่าจ้างให้ หรือก็คือเวลาทำงานปกติตามสัญญาจ้าง คำนวณโดยเอาช…
Operating time
เวลาเดินเครื่อง
คือเวลาที่เครื่องจักรเดินจริง หาได้จากการนำเวลาที่วางแผนให้เครื่องทำงานต่อวันหรือต่อเดือน มาหักเวลาที่เครื่องห…
Operation standard
มาตรฐานการทำงาน
คือมาตรฐานของโรงงานที่กำหนดขั้นตอน วิธีการ และเงื่อนไขในการทำงาน เพื่อให้ผลิตสินค้าได้อย่างปลอดภัย คุณภาพสม่ำเ…
Opportunity maintenance
การบำรุงรักษาตามโอกาส
คือการฉวยจังหวะที่เครื่องหยุดอยู่แล้วด้วยเหตุอื่น มาทำงานบำรุงรักษาที่วางแผนไว้ล่วงหน้าก่อนถึงกำหนดจริง โดยไม่…
Organizing (Seiton)
สะดวก (การจัดวางให้เป็นที่)
คือการกำหนดที่อยู่ให้ของทุกชิ้น เพื่อให้หยิบของที่ต้องการได้ทันทีเมื่อต้องใช้ เป็นขั้นที่สองของ 5ส ต่อจากการคั…
Overall efficiency
ประสิทธิภาพโดยรวมของแรงงาน
คือตัวชี้วัดรวมว่าชั่วโมงคนที่ป้อนให้กับเครื่องจักรถูกใช้ไปอย่างได้ผลเพียงใด คำนวณจากชั่วโมงคนมาตรฐานคูณด้วยจำ…
Overall efficiency of line equipment
ประสิทธิผลโดยรวมของไลน์การผลิต
คือการคำนวณประสิทธิผลโดยรวมโดยมองทั้งไลน์เป็นหน่วยเดียว ไม่ใช่แยกทีละเครื่อง เพราะไลน์ที่เชื่อมต่อกันจะถูกกำหน…
Overall equipment efficiency (OEE)OEE
ประสิทธิผลโดยรวมของเครื่องจักร
คือตัวชี้วัดว่าเครื่องจักรถูกใช้ได้คุ้มค่าเพียงใด โดยมองผ่านความสูญเสียสามกลุ่มที่บั่นทอนประสิทธิภาพ ความสูญเส…
Overall plant efficiency
ประสิทธิผลโดยรวมของโรงงานกระบวนการ
คือตัวชี้วัดสำหรับโรงงานประเภทกระบวนการต่อเนื่อง ว่าโรงงานถูกใช้สร้างมูลค่าเพิ่มได้มากเพียงใด โดยรวมปัจจัยด้าน…
Overhaul
การรื้อซ่อมใหญ่
คือวิธีบำรุงรักษาที่ถอดหรือเปิดเครื่องออก ตรวจสภาพภายใน คัดส่วนที่เสื่อมออกมา แล้วซ่อมคืนสภาพให้เครื่องทำงานได…
Overlapping small-group organizations
องค์กรกลุ่มย่อยแบบซ้อนชั้น
คือโครงสร้างกลุ่มย่อยของ TPM ที่ซ้อนกันเป็นชั้นตามสายบังคับบัญชา ตั้งแต่ผู้บริหารสูงสุดลงมาถึงพนักงานหน้างาน เ…
P
p chart
แผนภูมิควบคุมสัดส่วนของเสีย
คือแผนภูมิควบคุมที่ใช้ติดตามกระบวนการด้วยสัดส่วนของเสีย หรือค่า p โดยพล็อตสัดส่วนของเสียของแต่ละกลุ่มตัวอย่างเ…
Pareto chart
แผนภูมิพาเรโต
คือแผนภูมิที่จัดกลุ่มของเสียหรือปัญหาออกเป็นหัวข้อ แล้วเรียงแท่งจากมากไปน้อยตามจำนวนที่เกิด พร้อมลากเส้นสะสมเป…
Performance evaluation of administrative/indirect work
ระบบประเมินผลงานหน่วยงานสนับสนุน
คือระบบประเมินผลงานของหน่วยงานบริหารและงานสนับสนุน โดยยึดหน่วยองค์กรที่เป็นทางการ เช่น ฝ่ายและแผนก เป็นหน่วยปร…
Performance rate
อัตราสมรรถนะ
คือตัวชี้วัดขนาดของความสูญเสียด้านสมรรถนะ ได้จากการคูณอัตราการเดินตามความเร็วเข้ากับอัตราการเดินสุทธิ อัตราการ…
Periodic maintenanceTBM
การบำรุงรักษาตามระยะเวลา
คือการบำรุงรักษาที่กำหนดรอบไว้ล่วงหน้าตามแกนเวลา จึงมักเรียกอีกชื่อว่าการบำรุงรักษาตามเวลา หรือ TBM เงื่อนไขที…
Periodic maintenance cycle
รอบการบำรุงรักษาตามระยะเวลา
คือช่วงห่างระหว่างการทำบำรุงรักษาตามระยะเวลาแต่ละครั้ง วิธีกำหนดคือคาดการณ์อายุใช้งานของเครื่อง ของส่วนประกอบ …
Periodic maintenance records
บันทึกการบำรุงรักษาตามระยะเวลา
คือชุดบันทึกของงานบำรุงรักษาตามระยะเวลา ประกอบด้วยสองส่วน ส่วนแรกคือบันทึกการตรวจตามรอบ ซึ่งแสดงสภาพการเสื่อมข…
Periodic overhaul
การรื้อตรวจซ่อมตามรอบเวลา
การรื้อตรวจซ่อมตามรอบเวลา คือ งานบำรุงรักษาเชิงป้องกันรูปแบบหนึ่งที่กำหนดรอบไว้ล่วงหน้า แล้วถอดชิ้นส่วนเครื่อง…
Permanent measures to prevent machine failures
มาตรการถาวรป้องกันเครื่องจักรเสีย
มาตรการถาวรป้องกันเครื่องจักรเสีย คือ การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุจนเครื่องไม่กลับมาเสียซ้ำด้วยอาการเดิมอีก ต่างจากงา…
Planned Maintenance (Keikaku Hozen)PM
การบำรุงรักษาตามแผน
การบำรุงรักษาตามแผน คือ หนึ่งในเสาหลักของ TPM ที่ฝ่ายซ่อมบำรุงเป็นเจ้าภาพ มุ่งสร้างระบบงานบำรุงรักษาที่วางแผนล…
Plant maintenance
การบำรุงรักษาเครื่องจักร
การบำรุงรักษาเครื่องจักร คือ กิจกรรมทั้งหมดที่ทำเพื่อรักษาสมรรถนะของเครื่องจักรให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์พร้อมใช้งาน…
Plant maintenance regulations
ระเบียบการบริหารจัดการเครื่องจักร
ระเบียบการบริหารจัดการเครื่องจักร คือ เอกสารแม่บทที่กำหนดกติกาของงานเครื่องจักรทั้งวงจรชีวิต ตั้งแต่การวางแผนจ…
Plant maintenance standards
มาตรฐานการบำรุงรักษาเครื่องจักร
มาตรฐานการบำรุงรักษาเครื่องจักร คือ เอกสารที่ระบุรายละเอียดว่างานดูแลเครื่องแต่ละอย่างต้องทำที่จุดไหน อย่างไร …
Plant management
การบริหารจัดการเครื่องจักร
การบริหารจัดการเครื่องจักร คือ การบริหารกิจกรรมทั้งหมดที่ทำให้ใช้ประโยชน์จากเครื่องจักรได้สูงสุด ครอบคลุมการวา…
PM (preventive maintenance)PM
การบำรุงรักษาเชิงป้องกัน
การบำรุงรักษาเชิงป้องกัน คือ การดูแลเครื่องจักรก่อนที่จะเสีย เปรียบได้กับการแพทย์เชิงป้องกันของคน ที่ประกอบด้ว…
PM (productive maintenance)PM
การบำรุงรักษาทวีผล
การบำรุงรักษาทวีผล คือ แนวคิดการดูแลเครื่องจักรที่คุ้มค่าที่สุดในเชิงเศรษฐศาสตร์ โดยมองต้นทุนตลอดอายุเครื่อง ต…
PM analysisPM
การวิเคราะห์แบบ PM
การวิเคราะห์แบบ PM คือ เทคนิควิเคราะห์ปัญหาเรื้อรัง เช่น ของเสียเรื้อรังหรือเครื่องเสียซ้ำ ๆ โดยอธิบายอาการด้ว…
PM analysis chart
ตารางวิเคราะห์แบบ PM
ตารางวิเคราะห์แบบ PM คือ แบบฟอร์มมาตรฐานที่ใช้เดินตามขั้นตอนของการวิเคราะห์แบบ PM เพื่อลดความสูญเสียเรื้อรัง เ…
pn chartpn
แผนภูมิควบคุม pn
แผนภูมิควบคุม pn คือ แผนภูมิควบคุมกระบวนการชนิดหนึ่งที่พล็อตจำนวนชิ้นงานเสียในแต่ละกลุ่มตัวอย่าง ใช้ได้เมื่อขน…
Poka Yoke
โพคะโยเกะ (อุปกรณ์ป้องกันความผิดพลาด)
โพคะโยเกะ คือ การออกแบบจิ๊ก ฟิกซ์เจอร์ หรือกลไกในเครื่องจักร ให้ความผิดพลาดของคนเกิดขึ้นไม่ได้ หรือถ้าเกิดแล้ว…
Potential defects
ข้อบกพร่องแฝง
ข้อบกพร่องแฝง คือ ความผิดปกติเล็ก ๆ ในเครื่องจักรที่ยังไม่ถูกแก้ไข เพราะยังมองไม่เห็นหรือยังไม่มีใครสังเกตเห็น…
Preliminary product check
การควบคุมชิ้นงานแรก
การควบคุมชิ้นงานแรก คือ การตรวจสอบชิ้นงานชิ้นแรกที่ออกจากไลน์ในช่วงเริ่มผลิตจำนวนมาก โดยทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องร่…
Process control
การควบคุมกระบวนการผลิต
การควบคุมกระบวนการผลิต คือ หนึ่งในสามด้านของการควบคุมงานผลิต ซึ่งประกอบด้วยการควบคุมคุณภาพ การควบคุมต้นทุน และ…
Process failure losses
ความสูญเสียจากกระบวนการหยุด
ความสูญเสียจากกระบวนการหยุด คือ การสูญเสียเวลาผลิตเพราะโรงงานต้องหยุดเดินกระบวนการ ด้วยสาเหตุที่ไม่ใช่ตัวเครื่…
Process FMEA (failure modes and effects analysis)PFMEA
การวิเคราะห์ข้อบกพร่องและผลกระทบของกระบวนการ
การวิเคราะห์ข้อบกพร่องและผลกระทบของกระบวนการ คือ การนำเทคนิค FMEA ซึ่งเดิมใช้ในขั้นออกแบบผลิตภัณฑ์เพื่อคาดการณ…
Production adjustment losses
ความสูญเสียจากการปรับแผนการผลิต
ความสูญเสียจากการปรับแผนการผลิต คือ เวลาที่เครื่องจักรและคนว่างงาน เพราะต้องลดหรือหยุดการผลิตตามแผนที่ปรับใหม่…
Production control
การบริหารการผลิต
การบริหารการผลิต คือ กิจกรรมบริหารแบบครบวงจรที่ทำให้การผลิตเดินไปตามเป้าหมายที่บริษัทตั้งไว้อย่างเป็นระบบและต่…
Project management in shut-down maintenance and overhaul
การบริหารงานหยุดซ่อมใหญ่
การบริหารงานหยุดซ่อมใหญ่ คือ การควบคุมงานซ่อมขนาดใหญ่ที่ต้องหยุดเครื่องหรือหยุดโรงงานให้จบตามกำหนด ครบขอบเขต แ…
Project planning
การวางแผนงานซ่อม
การวางแผนงานซ่อม คือ การที่หน่วยงานผู้ดำเนินงานจัดทำแผนล่วงหน้า เพื่อให้งานซ่อมและงานปรับปรุงที่ฝ่ายซ่อมบำรุงร…
Project Team for Kobetsu-Kaizen
ทีมโครงการปรับปรุงเฉพาะเรื่อง
ทีมโครงการปรับปรุงเฉพาะเรื่อง คือ ทีมข้ามสายงานที่ตั้งขึ้นเพื่อกำจัดความสูญเสียก้อนใหญ่ในไลน์ต้นแบบ ตามแนวทางเ…
Q
Q (quality) componentQ-Comp
ชิ้นส่วนคุณภาพ (Q-Component)
ชิ้นส่วนคุณภาพ คือ ชิ้นส่วนหรือจุดของเครื่องจักรที่ถ้าค่าของมันเบี่ยงออกจากค่ามาตรฐานเมื่อไร จะเกิดของเสียแน่น…
QA (quality assurance) designQA
การออกแบบเพื่อประกันคุณภาพ
การออกแบบเพื่อประกันคุณภาพ คือ แนวคิดที่ว่าคุณภาพต้องถูกสร้างขึ้นด้วยตัวเครื่องจักร ไม่ใช่พึ่งการตรวจสอบหรือฝี…
QA (quality assurance) matrixQA Matrix
เมทริกซ์ประกันคุณภาพกระบวนการ
เมทริกซ์ประกันคุณภาพกระบวนการ คือ ตารางสองแกนที่ใช้เชื่อมโยงคุณลักษณะคุณภาพของผลิตภัณฑ์เข้ากับกระบวนการผลิตแต่…
QA (quality assurance) matrix chart
แผนภูมิเมทริกซ์ประกันคุณภาพ
แผนภูมิเมทริกซ์ประกันคุณภาพ คือ ตารางที่แสดงสถานะการเกิดของเสียในแต่ละกระบวนการที่มีหน้าที่รับประกันคุณภาพของผ…
Quality defect losses
ความสูญเสียจากของเสีย
ความสูญเสียจากของเสีย คือ ความสูญเสียที่เกิดเมื่อกระบวนการผลิตผลิตงานไม่ได้คุณภาพ ประกอบด้วยสามส่วน คือ เวลาที…
Quality inspection
การตรวจสอบด้านคุณภาพ (AM ขั้นที่ 4)
การตรวจสอบด้านคุณภาพ คือ ขั้นที่ 4 ของกิจกรรม AM หรือการบำรุงรักษาด้วยตนเอง มุ่งรักษาเงื่อนไขการผลิตให้ผลิตของ…
Quality MaintenanceQM
การบำรุงรักษาคุณภาพ
การบำรุงรักษาคุณภาพ คือ การกำหนดเงื่อนไขของเครื่องจักรและกระบวนการที่ทำให้ของเสียเกิดขึ้นไม่ได้ แล้วควบคุมเงื่…
Quality Maintenance in a broad sense
การบำรุงรักษาคุณภาพในความหมายกว้าง
การบำรุงรักษาคุณภาพในความหมายกว้าง คือ การมองว่าการป้องกันของเสียต้องทำครบทุกช่วงที่คุณภาพถูกกำหนดขึ้น ไม่ใช่เ…
Quality Maintenance in a narrow sense
การบำรุงรักษาคุณภาพในความหมายแคบ
การบำรุงรักษาคุณภาพในความหมายแคบ คือ งานควบคุมเงื่อนไขในระบบปัจจัยเฉพาะช่วงการผลิตจริง โดยเน้นปรับปรุงและทำมาต…
Quality Maintenance matrix
เมทริกซ์การบำรุงรักษาคุณภาพ
เมทริกซ์การบำรุงรักษาคุณภาพ คือ ตารางสรุปความสัมพันธ์ระหว่างคุณลักษณะคุณภาพของผลิตภัณฑ์ กับรายการตรวจสอบที่ใช้…
Quality products rate
อัตราของดี
อัตราของดี คือ สัดส่วนของงานดีเทียบกับปริมาณที่ป้อนเข้าหรือที่ผ่านกระบวนการ ใช้บอกขนาดของความสูญเสียจากของเสีย…
R
Random failure period
ช่วงการเสียแบบสุ่ม
ช่วงการเสียแบบสุ่ม คือ ช่วงกลางของกราฟอ่างน้ำ ซึ่งอธิบายว่าอัตราการเสียของเครื่องจักรเปลี่ยนไปอย่างไรตามอายุกา…
Random failure, Chance failure
การเสียแบบสุ่ม
การเสียแบบสุ่ม คือ การเสียหายของเครื่องจักรที่เกิดขึ้นอย่างไม่เป็นแบบแผน ในช่วงหลังจากพ้นระยะเสียช่วงต้นแล้วแต…
Recurrence prevention
การป้องกันการเกิดซ้ำ
การป้องกันการเกิดซ้ำ คือการหาสาเหตุรากของปัญหาแล้วแก้ให้ขาด เพื่อไม่ให้ของเสียหรือเครื่องเสียแบบเดิมกลับมาอีก …
Reduction of inspection items
การยุบรวมหัวข้อตรวจสอบ
การยุบรวมหัวข้อตรวจสอบ คือการลดจำนวนจุดตรวจให้เหลือเฉพาะจุดที่มีผลต่อคุณภาพจริง ๆ แทนที่จะไล่ตรวจทุกหัวข้อจนทำ…
Reference cycle time
รอบเวลามาตรฐานอ้างอิง
รอบเวลาอ้างอิง คือรอบเวลาผลิตต่อชิ้น (หรือความเร็วเครื่อง) ที่ใช้เป็นฐานในการวัดว่าเครื่องจักรเดินได้เต็มความส…
Reliability design
การออกแบบเพื่อความน่าเชื่อถือ
การออกแบบเพื่อความน่าเชื่อถือ คือการออกแบบเครื่องจักรตั้งแต่ต้นให้เสียยาก ดูแลง่าย และคุ้มค่าตลอดอายุการใช้งาน…
Removable cover with one touch of a finger
ฝาครอบถอดง่ายด้วยมือเดียว (One-touch cover)
ฝาครอบถอดง่ายด้วยมือเดียว คือการปรับปรุงฝาครอบนิรภัยหรือฝากันสะเก็ด/น้ำมันกระเด็น ให้พนักงานคนเดียวถอดและใส่กล…
Replacing adjustment with condition-setting
การเปลี่ยนงานปรับแต่งให้เป็นการตั้งค่า
การเปลี่ยนงานปรับแต่งให้เป็นการตั้งค่า คือการทำให้งานที่เดิมต้องอาศัยการลองผิดลองถูกและความชำนาญเฉพาะตัว กลายเ…
Restoration
การฟื้นสภาพเดิม
การฟื้นสภาพเดิม คือการทำให้เครื่องจักรกลับไปอยู่ในสภาพที่ถูกต้องตามที่ควรจะเป็น หลังจากเสื่อมสภาพไปตามการใช้งา…
Routine checks
การตรวจสอบประจำวัน
การตรวจสอบประจำวัน คือการเดินตรวจเครื่องจักรในรอบสั้น ๆ วันละครั้งหรือกะละครั้ง เพื่อจับความผิดปกติตั้งแต่ยังเ…
Routine maintenance
การบำรุงรักษาประจำวัน
การบำรุงรักษาประจำวัน คือกิจกรรมดูแลเครื่องจักรเล็ก ๆ ที่ทำได้ทุกวันหน้างาน เพื่อรักษาให้เครื่องทำงานได้ตามหน้…
S
Scheduled DowntimeSD
เวลาหยุดตามแผน
เวลาหยุดตามแผน คือช่วงเวลาที่ตั้งใจหยุดเครื่องจักรหรือทั้งไลน์เพื่อทำงานบำรุงรักษาที่วางแผนไว้ล่วงหน้า โดยทั่ว…
Scheduled Work
งานตามแผน
งานตามแผน คืองานซ่อมบำรุงหรืองานปรับปรุงที่สามารถวางแผนเป็นรายโครงการล่วงหน้าได้ ไม่ใช่งานที่เกิดจากเครื่องเสี…
SD (shut-down) lossSD
ความสูญเสียจากการหยุดตามแผน (SD Loss)
ความสูญเสีย SD คือเวลาที่เครื่องจักรไม่ได้ผลิตเพราะถูกหยุดตามแผนเพื่องานบำรุงรักษาใหญ่ การตรวจตามกฎหมาย หรือกา…
Searching time losses
ความสูญเสียจากการค้นหา
ความสูญเสียจากการค้นหา คือเวลาและแรงงานที่หมดไปกับการเดินหาเครื่องมือ อะไหล่ วัตถุดิบ หรือแบบงาน เพราะของไม่มี…
Setup and adjustment losses
ความสูญเสียจากการตั้งเครื่องและปรับแต่ง
ความสูญเสียจากการตั้งเครื่องและปรับแต่ง คือเวลาที่หายไปตั้งแต่ผลิตสินค้ารุ่นปัจจุบันเสร็จ จนกระทั่งผลิตสินค้าร…
Single-minute machine set-upSMED
การเปลี่ยนรุ่นภายในหลักหน่วยนาที (Single-minute setup)
การเปลี่ยนรุ่นภายในหลักหน่วยนาที คือแนวคิดที่ตั้งเป้าให้งานตั้งเครื่องเปลี่ยนรุ่นทั้งหมดเสร็จภายในไม่เกิน 9 นา…
Sixteen major losses
ความสูญเสียหลัก 16 ประการ
ความสูญเสียหลัก 16 ประการ คือรายการความสูญเสียที่ TPM ใช้เป็นกรอบไล่ค้นหาสิ่งที่ฉุดประสิทธิผลของระบบการผลิต เพ…
Skills
ทักษะ
ทักษะ ในความหมายของ TPM คือความสามารถที่ทำได้ถูกต้องทันทีโดยไม่ต้องคิดนาน บนพื้นฐานความรู้ความเข้าใจในปรากฏการ…
Small group activities
กิจกรรมกลุ่มย่อย
กิจกรรมกลุ่มย่อย คือการรวมพนักงานหน้างานเป็นกลุ่มเล็ก ๆ เพื่อทำกิจกรรมปรับปรุงที่สอดคล้องกับเป้าหมายขององค์กร …
Small group meetings
การประชุมกลุ่มย่อย
การประชุมกลุ่มย่อย คือเวทีพูดคุยสั้น ๆ ของสมาชิกกลุ่มกิจกรรม เพื่อเลือกหัวข้อปรับปรุง แบ่งงาน และติดตามความคืบ…
Spare parts management
การบริหารอะไหล่สำรอง
การบริหารอะไหล่สำรอง คือการจัดให้มีอะไหล่ที่จำเป็นในปริมาณที่พอดี ณ เวลาที่ต้องใช้ ด้วยต้นทุนที่คุ้มค่า เพื่อใ…
Special award for TPM achievement
รางวัลพิเศษด้านความสำเร็จ TPM
รางวัลพิเศษด้านความสำเร็จ TPM คือรางวัลระดับสูงสำหรับองค์กรที่ทำ TPM ต่อเนื่องจนได้ผลลัพธ์โดดเด่นและมีเอกลักษณ…
Speed losses
ความสูญเสียจากความเร็วลดลง
ความสูญเสียจากความเร็วลดลง คือกำลังผลิตที่หายไปเพราะเครื่องเดินช้ากว่าที่ควรจะเป็น เป็นหนึ่งในเจ็ดความสูญเสียห…
Sporadic defect
ของเสียแบบเกิดกะทันหัน
ของเสียแบบเกิดกะทันหัน คือของเสียที่โผล่ขึ้นมาเป็นครั้งคราวในช่วงเวลาสั้น ๆ แล้วหายไป ต่างจากของเสียเรื้อรังที…
Sporadic losses
ความสูญเสียแบบกะทันหัน
ความสูญเสียแบบกะทันหัน คือความสูญเสียที่เกิดขึ้นเมื่อปรากฏการณ์ซึ่งปกติแกว่งอยู่ในช่วงหนึ่ง จู่ ๆ หลุดออกนอกช่…
Sporadic repair
การซ่อมฉุกเฉิน
การซ่อมฉุกเฉิน คือการเข้าซ่อมทันทีหลังเครื่องเสียหรือเกิดของเสียขึ้น โดยไม่ได้อยู่ในแผนงานล่วงหน้า ผลกระทบไม่ไ…
Standard operation
การทำงานแบบมาตรฐาน
การทำงานแบบมาตรฐาน คือการทำงานชิ้นหนึ่งด้วยเครื่องจักร จิ๊ก และเครื่องมือที่กำหนดไว้ ตามวิธีและเงื่อนไขที่กำหน…
Standard time
เวลามาตรฐาน
เวลามาตรฐาน คือเวลาที่พนักงานซึ่งมีความสามารถและความชำนาญตามที่กำหนด ใช้ทำงานให้ได้ผลผลิตตามจำนวนและคุณภาพที่ก…
Standardization (AM)
การจัดทำมาตรฐาน (ขั้นที่ 6 ของ AM)
การจัดทำมาตรฐาน คือขั้นที่ 6 ของกิจกรรม AM หรือการบำรุงรักษาด้วยตนเอง ขั้นที่ 1 ถึง 5 เน้นการปรับปรุงและตรวจสอ…
Standardizing [Neatness]
สุขลักษณะ (ส.สุขลักษณะ ใน 5ส)
สุขลักษณะ คือสภาพที่พื้นที่และตัวเครื่องจักรสะอาดและเป็นระเบียบอยู่เสมอ เกิดจากการทำสะสาง สะดวก และสะอาดซ้ำ ๆ …
Standards for cleaning, lubrication and inspection
มาตรฐานการทำความสะอาด หล่อลื่น และตรวจสอบ
มาตรฐานการทำความสะอาด หล่อลื่น และตรวจสอบ คือเอกสารมาตรฐานที่จัดทำในขั้นที่ 5 ของกิจกรรม AM หรือการบำรุงรักษาด…
Start-up losses
ความสูญเสียช่วงเริ่มเดินเครื่อง
ความสูญเสียช่วงเริ่มเดินเครื่อง คือเวลาและจำนวนชิ้นงานที่เสียไปตั้งแต่เริ่มเดินเครื่อง จนกว่าคุณภาพจะนิ่งและผล…
Subcontracted maintenance work
งานซ่อมบำรุงที่จ้างเหมาภายนอก
งานซ่อมบำรุงที่จ้างเหมาภายนอก คือการมอบงานบำรุงรักษาบางส่วนหรือทั้งหมดให้ผู้รับเหมาภายนอกดำเนินการ เหตุผลที่คว…
T
Tact time
แทคไทม์ (จังหวะการผลิต)
แทคไทม์ คือจังหวะเวลาที่แต่ละกระบวนการในไลน์ผลิตแบบไหลต้องผลิตสินค้าหนึ่งชิ้นให้เสร็จ เพื่อให้ทั้งไลน์เดินไปพร…
Tangible Defects
ข้อบกพร่องที่มองเห็นได้
ข้อบกพร่องที่มองเห็นได้ คือความผิดปกติของเครื่องจักรที่สังเกตพบได้ด้วยตาหรือประสาทสัมผัสในขณะนั้น เครื่องจะเสี…
Tangible TPM effects
ผลลัพธ์ที่จับต้องได้จาก TPM
ผลลัพธ์ที่จับต้องได้จาก TPM คือผลของการทำ TPM ที่วัดออกมาเป็นตัวเลขได้ชัดเจน ต่างจากผลลัพธ์ที่จับต้องไม่ได้ เช…
Tentative standards for cleaning and lubrication
มาตรฐานชั่วคราวการทำความสะอาดและหล่อลื่น
มาตรฐานชั่วคราวการทำความสะอาดและหล่อลื่น คือมาตรฐานที่กลุ่มหน้างานร่างขึ้นเองในขั้นที่ 3 ของกิจกรรม AM หรือการ…
Three key elements for AM (Autonomous Maintenance)
สามเครื่องมือหลักของ AM (บอร์ดกิจกรรม OPL ประชุมกลุ่มย่อย)
สามเครื่องมือหลักของ AM คือชุดอุปกรณ์พื้นฐานที่ทำให้กิจกรรมการบำรุงรักษาด้วยตนเองของกลุ่มย่อยเดินได้จริง ประกอ…
Top executive diagnosis
การตรวจวินิจฉัยโดยผู้บริหารระดับสูง
การตรวจวินิจฉัยโดยผู้บริหารระดับสูง คือการที่ผู้บริหารลงไปเดินดูหน้างานจริงด้วยตนเอง เพื่อสังเกตกิจกรรม TPM ที…
TPM activities bulletin board
บอร์ดกิจกรรม TPM
บอร์ดกิจกรรม TPM คือกระดานที่ติดตั้งไว้ข้างพื้นที่ทำงานของกลุ่มย่อย เพื่อแสดงสถานะกิจกรรมการบำรุงรักษาด้วยตนเอ…
TPM definitionTPM
นิยามของ TPM
นิยามของ TPM คือคำจำกัดความอย่างเป็นทางการว่ากิจกรรม TPM มุ่งทำอะไร นิยามแรกเกิดขึ้นราวปี 1971 ตอนที่ TPM เริ่…
TPM for production department
TPM ของฝ่ายผลิต
TPM ของฝ่ายผลิต คือส่วนของ TPM ที่ทำในพื้นที่การผลิตโดยตรง ซึ่งถือเป็นจุดตั้งต้นของงานทั้งหมด เพราะสินค้าเกิดข…
TPM implementation program
โปรแกรมการนำ TPM ไปใช้ (12 ขั้นตอน)
โปรแกรมการนำ TPM ไปใช้ คือแผนมาตรฐาน 12 ขั้นตอนสำหรับพาองค์กรจากจุดเริ่มต้นไปจนกิจกรรมฝังเป็นวัฒนธรรม แบ่งเป็น…
TPM kickoff
การประกาศเริ่มกิจกรรม TPM (คิกออฟ)
คิกออฟ คือจุดประกาศเริ่มต้นกิจกรรม TPM อย่างเป็นทางการ ก่อนหน้านั้นในช่วงเตรียมการ ผู้บริหารและระดับจัดการเป็น…
TPM Newsletter
จดหมายข่าว TPM
จดหมายข่าว TPM คือสื่อภายในที่ใช้สื่อสารนโยบายของผู้บริหารและความคืบหน้าของกิจกรรม TPM ให้ทั่วถึงและทันเวลา เป…
TPM promotional organization
องค์กรส่งเสริมและผลักดัน TPM
องค์กรส่งเสริม TPM คือโครงสร้างที่ตั้งขึ้นเพื่อขับเคลื่อนกิจกรรม TPM ควบคู่ไปกับสายบังคับบัญชาปกติ รูปแบบที่ใช…
Transportation time losses
ความสูญเสียจากการขนย้าย
ความสูญเสียจากการขนย้าย คือเวลาและแรงงานที่หมดไปกับการเคลื่อนย้ายของโดยไม่ได้เพิ่มมูลค่าให้ชิ้นงาน สาเหตุที่พบ…
Trend analysis
การจัดการแนวโน้ม (การวิเคราะห์แนวโน้ม)
การจัดการแนวโน้ม คือการเก็บค่าตรวจวัดของเครื่องจักรตามรอบเวลา แล้วพล็อตเรียงตามลำดับเวลาเพื่อดูว่าเปลี่ยนแปลงไ…
Trend analysis graph
กราฟจัดการแนวโน้มความเสื่อมสภาพ
กราฟจัดการแนวโน้ม คือแบบฟอร์มหรือแผ่นบันทึกที่รวมข้อมูลการตรวจวัดความเสื่อมสภาพของเครื่องจักรไว้ในหน้าเดียว เพ…
Trend inspection
การตรวจตามแนวโน้มความเสื่อม
การตรวจตามแนวโน้มความเสื่อม คือระบบคาดการณ์การบำรุงรักษาที่ใช้การตรวจวัดเชิงปริมาณกับชิ้นส่วนที่มีแนวโน้มเสื่อ…
Troubleshooting
การวิเคราะห์และแก้ปัญหาเครื่องเสีย (ทรับเบิลชูตติ้ง)
ทรับเบิลชูตติ้ง คือกระบวนการวินิจฉัยความผิดปกติของเครื่องจักรอย่างรวดเร็วและแม่นยำ ไล่หาสาเหตุ แล้วระบุให้ได้ว…
Types of maintenance
รูปแบบของการบำรุงรักษา
รูปแบบของการบำรุงรักษา คือการจำแนกวิธีดูแลเครื่องจักรออกเป็นประเภท เพื่อเลือกใช้ให้เหมาะกับชนิดเครื่องและระดับ…
V
Valued man-hours
ชั่วโมงคนที่สร้างมูลค่า
ชั่วโมงคนที่สร้างมูลค่า คือชั่วโมงแรงงานที่ใช้ไปแล้วได้ผลผลิตที่เป็นของดีจริง ๆ คำนวณโดยนำชั่วโมงคนที่มีประสิท…
Valued operating time
เวลาเดินเครื่องที่สร้างมูลค่า
เวลาเดินเครื่องที่สร้างมูลค่า คือช่วงเวลาที่เครื่องจักรผลิตของดีออกมาจริง ๆ เท่านั้น คำนวณโดยนำเวลาเดินเครื่อง…
Vision of equipment conditions (equipment as it should be)
สภาพที่ควรจะเป็นของเครื่องจักร
สภาพที่ควรจะเป็นของเครื่องจักร คือชุดเงื่อนไขที่ต้องรักษาไว้ เพื่อให้เครื่องแสดงหน้าที่และสมรรถนะได้เต็มร้อยแล…
Visual inspection/checks
การตรวจสภาพภายนอกด้วยสายตา
การตรวจสภาพภายนอกด้วยสายตา คือการตรวจว่าเครื่องจักรมีความเปลี่ยนแปลงหรือความผิดปกติเกิดขึ้นหรือไม่ โดยดูจากลัก…
Visual management
การบริหารด้วยการมองเห็น
การบริหารด้วยการมองเห็น คือการออกแบบให้สถานะของระบบเข้าใจได้ในพริบตา เพื่อที่เมื่อเกิดความผิดปกติหรือความสูญเป…
W
Waiting-time losses
ความสูญเสียจากการรอคอย
ความสูญเสียจากการรอคอย คือเวลาที่พนักงานยืนรอโดยไม่ได้ทำงาน เพราะติดปัญหาจากกระบวนการหรือสถานีอื่น เช่น รอชิ้น…
Walking time losses
ความสูญเสียจากการเดิน
ความสูญเสียจากการเดิน คือเวลาและแรงที่หมดไปกับการเดินไปมาของพนักงานโดยไม่เพิ่มมูลค่าให้ชิ้นงาน รวมถึงเวลาที่เค…
Wear-out failure
ความเสียหายจากการสึกหรอ
ความเสียหายจากการสึกหรอ คือความเสียหายที่อัตราการเกิดสูงขึ้นตามเวลาการใช้งาน อันเป็นผลจากความล้า การสึก และควา…
Why-why analysis5Why
การวิเคราะห์ทำไม-ทำไม (5 Why)
การวิเคราะห์ทำไม-ทำไม คือวิธีไล่หาสาเหตุที่แท้จริงของปัญหา โดยถามคำว่าทำไมซ้ำ ๆ ประมาณห้าครั้ง จนทะลุจากอาการท…
Work countWC
ปริมาณงาน (เวิร์กเคานต์)
ปริมาณงานหรือเวิร์กเคานต์ คือปริมาณงานที่เกิดขึ้นเมื่อวัดตามหน่วยงานย่อย (Work Unit) ที่กำหนดไว้ วัดออกมาเป็นเ…
Work function losses
ความสูญเสียจากหน้าที่งาน (งานสำนักงาน/งานอ้อม)
ความสูญเสียจากหน้าที่งาน คือกรณีที่งานของหน่วยงานหนึ่งให้ผลต่ำหรือไม่ทำหน้าที่ตามพันธกิจที่ควรเป็น ทำให้เกิดคว…
Work improvement
การปรับปรุงประสิทธิภาพงาน
การปรับปรุงประสิทธิภาพงาน คือการยกระดับวิธีทำงานที่ทำอยู่ในปัจจุบัน โดยมองผ่านสามมุม คือต้นทุน หน้าที่หรือประส…
Work unitWU
หน่วยงานย่อย (เวิร์กยูนิต)
หน่วยงานย่อยหรือเวิร์กยูนิต คือหน่วยที่เล็กที่สุดที่ยังมีความหมาย เมื่อเราแบ่งงานบริหารหรืองานสำนักงานออกตามหน…
Working hours (running time)
เวลาทำงาน (เวลาเปิดดำเนินการ)
เวลาทำงานหรือเวลาเปิดดำเนินการ คือช่วงเวลาที่เครื่องจักรสามารถเดินได้ตามเวลาทำงานของพนักงาน โดยคิดรวมจำนวนวันท…
X
x control chart
แผนภูมิควบคุมค่าเฉลี่ย (x chart)
แผนภูมิควบคุมค่าเฉลี่ย คือแผนภูมิที่ใช้ควบคุมค่ากลางของกระบวนการ โดยพล็อตค่าที่วัดได้ตามลำดับเวลาเทียบกับเส้นค…
x-R control chart
แผนภูมิควบคุม x-R (ค่าเฉลี่ยและพิสัย)
แผนภูมิควบคุม x-R คือแผนภูมิที่ใช้ควบคุมและวิเคราะห์กระบวนการ โดยรวมแผนภูมิสองแบบไว้คู่กัน ส่วนแรกคือแผนภูมิค่…
Y
Z
ไม่พบคำศัพท์ที่ตรงกับที่ค้นหา — ลองใช้คำสั้นลงหรือค้นด้วยภาษาอังกฤษ
อยากนำศัพท์เหล่านี้ไปใช้จริงในโรงงาน?
การรู้คำศัพท์เป็นจุดเริ่มต้น แต่สิ่งที่เปลี่ยนตัวเลขได้คือการวางระบบให้ทีมหน้างานใช้มันทุกวัน เราช่วยได้ทั้งการวางระบบและเครื่องมือที่ใช้บันทึกข้อมูลจริง