การวิเคราะห์ทำไม-ทำไม (5 Why) (5Why)

การวิเคราะห์ทำไม-ทำไม คือวิธีไล่หาสาเหตุที่แท้จริงของปัญหา โดยถามคำว่าทำไมซ้ำ ๆ ประมาณห้าครั้ง จนทะลุจากอาการที่เห็นไปถึงต้นตอที่แก้แล้วไม่กลับมาเกิดอีก แนวคิดพื้นฐานคือเครื่องเสีย การหยุดเล็กหยุดน้อย และของเสีย ล้วนมีเหตุเสมอ ไม่มีอะไรเกิดขึ้นลอย ๆ ถ้าเราหยุดที่คำตอบชั้นแรกก็จะได้แค่มาตรการชั่วคราว จึงต้องถามต่อจนถึงระดับที่ควบคุมได้จริง ผลลัพธ์ที่ดีของการวิเคราะห์นี้ต้องจบด้วยการปรับปรุงวิธีทำงานหรือมาตรฐานเพื่อป้องกันการเกิดซ้ำ ไม่ใช่จบที่การโทษคน ตัวอย่างหน้างาน สายพานขาด ทำไม เพราะตึงเกิน ทำไม เพราะปรับตั้งผิด ทำไม เพราะไม่มีเกณฑ์ความตึงที่ชัด ทำไม เพราะมาตรฐานงานไม่ได้ระบุ ทำไม เพราะตอนออกแบบงานไม่ได้กำหนดไว้ มาตรการจึงคือเพิ่มค่ามาตรฐานและเครื่องมือวัดความตึง