แผนภูมิควบคุม x-R (ค่าเฉลี่ยและพิสัย)

แผนภูมิควบคุม x-R คือแผนภูมิที่ใช้ควบคุมและวิเคราะห์กระบวนการ โดยรวมแผนภูมิสองแบบไว้คู่กัน ส่วนแรกคือแผนภูมิค่าเฉลี่ย ใช้ดูการเปลี่ยนแปลงของค่ากลางจากคุณลักษณะที่วัดเป็นตัวเลขได้ เช่น ความยาว น้ำหนัก ความต้านแรงดึง หรือความบริสุทธิ์ ส่วนที่สองคือแผนภูมิพิสัย ใช้ดูการเปลี่ยนแปลงของความกระจายหรือความแปรปรวนภายในกลุ่ม การดูสองส่วนคู่กันสำคัญมาก เพราะกระบวนการอาจมีค่าเฉลี่ยตรงเป้าแต่ความกระจายบานออก ซึ่งจะทำให้เกิดของเสียที่ขอบสเปกแม้ค่าเฉลี่ยจะดูปกติ การอ่านแผนภูมิต้องดูทั้งจุดที่หลุดเส้นควบคุมและรูปแบบที่ผิดธรรมชาติ เช่น การไต่ขึ้นต่อเนื่องหรือการเกาะข้างเดียวของเส้นกลาง ตัวอย่างหน้างาน ไลน์กลึงเพลาสุ่มวัดเส้นผ่านศูนย์กลาง 5 ชิ้นทุกชั่วโมง เมื่อพิสัยเริ่มกว้างขึ้นทั้งที่ค่าเฉลี่ยยังนิ่ง เป็นสัญญาณว่ามีดตัดเริ่มสึก