Jidoka (自働化) หรือ Autonomation (อัตโนมัติที่มีสมองคน) คือหนึ่งในสองเสาหลักของ Toyota Production System (คู่กับ JIT) หมายถึงการทำให้เครื่องจักร "ฉลาดพอที่จะหยุดเองเมื่อเกิดความผิดปกติ" แทนที่จะเดินหน้าผลิตของเสียต่อไป
ต่างจากอัตโนมัติทั่วไปอย่างไร
เครื่องอัตโนมัติทั่วไป (Automation) ถ้าเกิดปัญหาจะเดินต่อและผลิตของเสียเป็นร้อยชิ้นจนกว่าคนจะมาเห็น แต่ Jidoka เพิ่ม "การตัดสินใจแบบมนุษย์" เข้าไป — เครื่องจะ ตรวจจับความผิดปกติและหยุดเอง + ส่งสัญญาณ ทันที
ประโยชน์ 2 ด้าน
- คุณภาพ — ไม่ผลิตของเสียต่อ ปัญหาถูกจับที่จุดเกิดทันที (built-in quality)
- ผลิตภาพของคน — เมื่อเครื่องหยุดเองได้ คน 1 คนดูแลได้หลายเครื่อง ไม่ต้องยืนเฝ้า (multi-machine handling)
Jidoka ทำได้อย่างไร
ผ่านกลไกตรวจจับและหยุด เช่น เซนเซอร์จับชิ้นงานผิด, limit switch, Poka-Yoke ที่หยุดเครื่องเมื่อประกอบไม่ครบ และเชื่อมกับ Andon เพื่อเรียกคนมาช่วย
เชื่อมกับ TPM
Jidoka จะเชื่อถือได้ก็ต่อเมื่อเซนเซอร์และกลไกตรวจจับอยู่ในสภาพดี ซึ่งเป็นงานของ Autonomous Maintenance และ Quality Maintenance — เทคโนโลยีฉลาดจะไร้ค่าถ้าเซนเซอร์สกปรกหรือเสีย
อยากออกแบบระบบ Jidoka/กลไกกันของเสียในสายผลิต? ปรึกษาเราได้