Step 4 · สร้างระบบบำรุงรักษาตามเวลา (TBM)
Build a periodic maintenance system
Why this step
วางระบบงานตามรอบเวลาให้เดินได้จริง ตั้งแต่คัดเลือกว่าเครื่องและชิ้นส่วนใดควรเข้ารอบ วางแผนตั้งแต่ระดับห้าปีลงมาถึงรายวันรวมทั้งงานหยุดโรงงาน ออกมาตรฐานให้ครบสี่ชุด และเตรียมทรัพยากรล่วงหน้า — พร้อมกลไกทบทวนรอบทุกครั้งหลังทำงาน เพื่อไม่ให้บำรุงรักษาเกินจำเป็นหรือน้อยเกินไป
Required deliverables (7)
1. การคัดเลือกเครื่องและชิ้นส่วนเข้าระบบบำรุงรักษาตามเวลา
ต้องมี ต้องทำ
จากเครื่องที่กำหนดให้ทำ PM ให้เลือกต่อว่าตัวไหนควรเข้ารอบเวลา โดยใช้เกณฑ์ตามแนวทาง JIPM คือเครื่องที่กฎหมายบังคับให้ตรวจตามรอบ เครื่องที่มีรอบจากประสบการณ์แล้ว เครื่องที่สำคัญต่อกระบวนการจนต้องตรวจสม่ำเสมอ เครื่องที่มีรอบเปลี่ยนชิ้นส่วนตามอายุใช้งาน เครื่องที่สมรรถนะตกตามเวลาจากการสะสมของตะกรัน และเครื่องสำคัญที่ตรวจหรือแก้ระหว่างเดินเครื่องไม่ได้
ต้องมี
รายชื่อเครื่องและชิ้นส่วนที่เข้ารอบเวลา พร้อมเหตุผลรายรายการอ้างอิงเกณฑ์ · รายการที่พิจารณาแล้วไม่เข้าพร้อมเหตุผล · การเชื่อมกับระดับ A/B/C จาก Step 1
ผ่านเมื่อ
ทุกรายการที่เลือกระบุได้ว่าเข้าเกณฑ์ข้อใด และเครื่องระดับ A ที่ไม่ได้เข้ารอบเวลาต้องมีเหตุผลรองรับ
กับดัก
เอาทุกเครื่องเข้ารอบเวลาเพราะดูปลอดภัยไว้ก่อน ทำให้ภาระงานเกินกำลังจนแผนไม่ถูกทำตาม และงานที่ควรทำจริงถูกเลื่อนไปพร้อมกับงานที่ไม่จำเป็น
2. แผนบำรุงรักษาหลายชั้น ตั้งแต่ระยะกลางถึงรายวัน
ต้องมี ต้องทำ
วางแผนโดยอิงแผนการผลิตระยะกลางประมาณห้าปี แล้วแตกลงเป็นแผนหยุดโรงงาน แผนรายปี รายเดือน รายสัปดาห์ รายวัน แผนรายเครื่อง และแผนงานที่ทำเมื่อมีโอกาส คือทำตอนเครื่องหยุดด้วยเหตุอื่นอยู่แล้ว
ต้องมี
แผนระยะกลางเชื่อมกับแผนการผลิต · แผนหยุดโรงงานพร้อมขอบเขตงาน · แผนรายปีถึงรายวัน · แผนรายเครื่อง · แนวทางงานบำรุงรักษาเมื่อมีโอกาส · อัตราการทำได้ตามแผน
ผ่านเมื่อ
มีแผนอย่างน้อยระดับปี เดือน และรายเครื่อง ที่เชื่อมโยงกันได้ และมีตัวเลขอัตราการทำได้ตามแผนจริง
กับดัก
ทำแต่แผนรายปีสวย ๆ แล้วปล่อยให้ระดับสัปดาห์จัดกันเองหน้างาน ทำให้งานตามแผนถูกงานฉุกเฉินเบียดตลอดและอัตราการทำได้ตามแผนต่ำโดยไม่มีใครรู้ตัว
3. มาตรฐานงานบำรุงรักษาให้ครบทุกชุด
ต้องมี ต้องทำ
จัดทำหรือปรับปรุงมาตรฐานให้ครบ ทั้งมาตรฐานวัสดุ มาตรฐานวิธีทำงาน มาตรฐานการตรวจสอบ และมาตรฐานการตรวจรับงาน พร้อมคู่มือบำรุงรักษาตามรอบและใบตรวจของแต่ละงาน
ต้องมี
มาตรฐานทั้งสี่ชุดพร้อมเลขฉบับและวันที่ · คู่มือบำรุงรักษาตามรอบรายเครื่องหรือรายกลุ่ม · ใบตรวจที่ใช้จริงพร้อมค่าที่ยอมรับได้ · กระบวนการทบทวนและอนุมัติมาตรฐาน
ผ่านเมื่อ
มีมาตรฐานครบทั้งสี่ชุดสำหรับงานหลัก และมาตรฐานการตรวจรับระบุเกณฑ์ที่ตัดสินผ่านหรือไม่ผ่านได้
กับดัก
มีแต่มาตรฐานวิธีทำงาน ไม่มีมาตรฐานการตรวจรับ ทำให้งานที่ผู้รับเหมาส่งมอบไม่มีเกณฑ์ตัดสิน และปัญหาย้อนกลับมาหลังเดินเครื่องไม่กี่วัน
4. การเตรียมทรัพยากรล่วงหน้า
ต้องมี ต้องทำ
งานตามรอบจะราบรื่นก็ต่อเมื่อของพร้อมก่อนถึงวัน ให้เตรียมเครื่องสำรอง อะไหล่ เครื่องมือวัด น้ำมันหล่อลื่น แบบ และข้อมูลเทคนิค รวมถึงงานเตรียมหน้างานอย่างนั่งร้าน แสงสว่าง ไฟฟ้า ลมอัด น้ำ และการไล่สารกับการเปิดเครื่อง พร้อมลดการเคลื่อนย้ายคนด้วยการทำให้ช่างมีทักษะหลายด้าน
ต้องมี
รายการตรวจความพร้อมก่อนงานตามรอบ · แผนจัดหาอะไหล่ล่วงหน้าและสถานะ · การเตรียมชิ้นงานหรือประกอบล่วงหน้าเพื่อลดเวลาหน้างาน · ผังทักษะช่างและแผนพัฒนาทักษะหลายด้าน · เวลางานที่ลดลงจากการเตรียมล่วงหน้า
ผ่านเมื่อ
มีรายการตรวจความพร้อมที่ใช้จริงก่อนงานใหญ่ และมีตัวอย่างงานที่เวลาลดลงจากการเตรียมล่วงหน้า
กับดัก
สั่งอะไหล่ตอนถึงวันงาน ทำให้เครื่องหยุดยาวกว่าแผนและถูกนับเป็นเวลาหยุดที่วางแผนไว้ ซึ่งทำให้ตัวเลขดูดีทั้งที่การผลิตเสียหายจริง
5. การทบทวนรอบและขอบเขตงานทุกครั้งหลังทำ
ต้องมี ต้องทำ
ถ้าตั้งรอบไว้ตายตัวแล้วทำตามโดยไม่คิด จะกลายเป็นการบำรุงรักษาเกินจำเป็น ทุกครั้งที่ทำงานเสร็จต้องถามสองข้อ คือรอบที่ใช้เหมาะสมหรือไม่ และขอบเขตงานที่ทำเหมาะสมหรือไม่ ส่วนถ้าเครื่องเสียก่อนถึงรอบ ต้องวิเคราะห์สาเหตุแล้วปรับรอบกับขอบเขตงานก่อนถึงรอบถัดไป
ต้องมี
ผังไหลงานตามรอบที่มีจุดตัดสินทบทวนรอบและขอบเขตงาน · บันทึกการทบทวนรายงาน · รายการที่ถูกปรับรอบพร้อมเหตุผลและข้อมูลรองรับ · กรณีที่เครื่องเสียก่อนรอบพร้อมผลการวิเคราะห์ · รายงานผลการทำงานแต่ละครั้ง
ผ่านเมื่อ
มีรายการที่ถูกปรับรอบจริงในช่วงที่รายงาน พร้อมข้อมูลสภาพชิ้นส่วนที่พบตอนถอดเป็นหลักฐานประกอบ
กับดัก
ทำตามรอบเดิมมาสิบปีโดยไม่เคยทบทวน ทั้งที่ตอนถอดออกมาทุกครั้งชิ้นส่วนยังใหม่อยู่ ซึ่งคือการจ่ายเงินและหยุดเครื่องโดยไม่จำเป็น
6. ประสิทธิภาพงานหยุดโรงงานและการควบคุมงานผู้รับเหมา
ไม่บังคับ ต้องทำ
งานหยุดโรงงานเป็นก้อนงานที่ใหญ่และแพงที่สุด ต้องมีการวางแผนขอบเขตงาน ตารางรวม การประสานงาน การควบคุมงบ การประชุมประจำวันระหว่างงาน การควบคุมคุณภาพงานและการตรวจรับ ไปจนถึงการเดินเครื่องกลับให้ได้ตั้งแต่ครั้งแรก พร้อมมาตรการความปลอดภัยและใบอนุญาตทำงานที่ครบ
ต้องมี
แผนงานหยุดโรงงานพร้อมตารางรวมและการควบคุมงบ · กลไกประสานงานและประชุมประจำวัน · มาตรฐานการตรวจรับงานผู้รับเหมา · ระบบใบอนุญาตทำงานและมาตรการความปลอดภัย · สรุปผลหลังงานพร้อมประเด็นที่ต้องปรับ · อัตราการเดินเครื่องกลับได้ตั้งแต่ครั้งแรก
ผ่านเมื่อ
มีสรุปผลหลังงานหยุดโรงงานครั้งล่าสุดที่ระบุทั้งเวลา ต้นทุน ปัญหาที่พบ และประเด็นที่จะปรับในครั้งหน้า
กับดัก
ประเมินงานหยุดโรงงานด้วยการเสร็จตามกำหนดอย่างเดียว โดยไม่นับปัญหาที่โผล่หลังเดินเครื่อง ซึ่งเป็นต้นทุนที่แท้จริงของงานที่ทำไม่เรียบร้อย
7. การตรวจประเมิน Step 4
ต้องมี ต้องทำ
ตรวจประเมินสามระดับ โดยเน้นว่าแผนถูกทำตามจริงแค่ไหน และมีหลักฐานการทบทวนรอบหรือไม่
ต้องมี
ใบตรวจประเมิน Step 4 ที่ให้คะแนนครบสามระดับ · อัตราการทำได้ตามแผน · จำนวนรายการที่ปรับรอบ · ประเด็นที่ตีกลับพร้อมการแก้ไข
ผ่านเมื่อ
ผ่านครบสามระดับตามเกณฑ์ขั้นต่ำ 90 / 85 / 80 คะแนน และอัตราการทำได้ตามแผนอยู่ในระดับที่ยอมรับได้
กับดัก
ประเมินจากการมีแผนอย่างเดียวโดยไม่ดูอัตราการทำได้จริง ทำให้ผ่าน Step ทั้งที่งานตามแผนยังถูกเลื่อนเป็นประจำ